އިރާއި ތަރިތަކުގެ އެންމެ ތެރެއަށް: ނިއުކްލިއަރ ފިއުޝަނުން ދުނިޔެއަށް އަލިކަން ފޯރުކޮށްދޭ އިލްމީ ސިއްރު
އުޑުމަތީގައި ވިދާ ބަބުލަމުންދާ ކޮންމެ ތަރިއަކާއި، ދުނިޔޭގެ އެންމެހައި ދިރުންތަކުގެ މައިނާރަށްވެފައިވާ އިރަކީ ކޮންމެ ސިކުންތަކު މިލިއަނުން ގުނާލެވޭ ބާރުގަދަ ހަކަތައެއް އުފައްދައިދޭ "ކޮސްމިކް އިންޖީނު" ތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ތަރިތަކުގެ މެދުތެރޭގައި ހިނގަނީ ކޮންކަހަލަ ގުދުރަތީ އިލްމީ މަރުހަލާތަކެއްކަމާއި، އޭގެއިން އުފެދޭ ހަކަތައިގެ އަސްލަކީ ކޮބައިކަން އެނގެނީ ކިތައް މީހުންނަށް ހެއްޔެވެ؟
މި ސުވާލުގެ ޖަވާބު ގުޅިފައިވަނީ ފިޒިކްސްގެ އެންމެ އާދަޔާޚިލާފު އެއް ގާނޫނު ކަމަށްވާ "ނިއުކްލިއަރ ފިއުޝަން" (Nuclear Fusion) އާއެވެ. މިއީ އެޓަމްތަކުގެ ނިއުކްލިއަސްތައް އެކުވެ، އައު އުފެއްދުންތަކެއް ބިނާކުރާ ގުދުރަތީ ބޮޑު ކާރުޚާނާއެކެވެ.
1. ނިއުކްލިއަރ ފިއުޝަނަކީ ކޮބާ؟ (އެޓޮމިކް ފެންވަރުގެ އެކުވުން)
ސައިންސީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ނިއުކްލިއަރ ފިއުޝަނަކީ ލުއި ދެ އެޓަމެއްގެ ނިއުކްލިއަސް (ލައިޓް އެޓޮމިކް ނިއުކްލިއައި) އެއްވެ، ބަރު ނިއުކްލިއަސްއެއް (ހެވިއަރ ނިއުކްލިއަސް) އުފެދުމުގެ މަރުހަލާއެވެ.
އިރާއި ތަރިތަކުގެ 73% އަށްވުރެ ބޮޑު ބަޔަކީ ހައިޑްރޮޖެން (Hydrogen) ގޭހެވެ. ތަރިއެއްގެ މެދުތެރޭގައި (Core) ހައިޑްރޮޖެން އެޓަމްތައް އެކުވެގެން އުފެދެނީ ހީލިއަމް (Helium) އެވެ.
މި ރިއެކްޝަން ހިނގާއިރު، އުފެދޭ ހީލިއަމް އެޓަމްގެ ބަރުދަން، ކުރިން ހުރި ހައިޑްރޮޖެން އެޓަމްތަކުގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނަށްވުރެ ކުޑަތަންކޮޅެއް ލުއިވެއެވެ. މި ގެއްލޭ ކުޑަ ބަރުދަން (Mass Defect) ބަދަލުވެގެންދަނީ އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑު ހަކަތައަކަށެވެ (Energy).
މި ކަން ބަޔާންކޮށްދެނީ އަލްބަރޓް އައިންސްޓައިންގެ މަޝްހޫރު ފޯމިއުލާ
އިންނެވެ:
- = އުފެދޭ ހަކަތަ (Energy)
- = ގެއްލޭ ބަރުދަން (Mass Defect)
- = އަލީގެ ދުވެލި (Speed of Light — ގާތްގަނޑަކަށް ސިކުންތަކު 300000 ކިލޯމީޓަރު)
މި ފޯމިއުލާއިން އެނގެނީ ކުޑަކުޑަ ބަރުދަނުގެ މިންވަރެއްވެސް، އަލީގެ ދުވެލީގެ މި ބާރު ސްޕީޑްގެ ސްކެއަރ (square) އާއި ގުނަކުރުމުން އުފެދޭނެ ބޮޑު ހޫނަކާއި އަލިކަމެއް ކަމެވެ.
2. ތަރިއެއްގެ އެތެރެ ކޮއިލުގައި ހިނގާ މަރުހަލާތައް: ފިއުޝަން ހިނގަނީ ކިހިނެއް؟
އާދައިގެ ހާލަތެއްގައި ދެ އެޓަމްގެ ނިއުކްލިއަސްއަކީ ޕޮޒިޓިވް ޗާޖު (+ Charge) ހުންނަ ތަކެތި ކަމަށްވާތީ، އެކަތި އަނެކަތި ޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި ދުރަށް ދެއެވެ (Electrostatic Repulsion). ނަމަވެސް ތަރިއެއްގެ މެދުތެރޭގައި މިއާ ޚިލާފަށް ކަންކަން ހިނގައެވެ.
- އާދަޔާޚިލާފު ހޫނުމިނާއި ފިއްތުން (Heat & Pressure):
އިރުގެ މެދުތެރޭގެ ހޫނުމިން 15 މިލިއަން ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް އަށްވުރެ މައްޗަށް ދާއިރު، އެތެރޭގެ ފިއްތުން (Gravity & Pressure) އުޅެނީ ދުނިޔޭގެ ވައިގެ ފިއްތުމަށްވުރެ 300 ބިލިއަން ގުނަ މަތީގައެވެ.
2. ޕްލާޒްމާ ހާލަތު (Plasma State):
މިހާ ބޮޑު ހޫނުމިނެއްގައި ގޭސްތައް ބަދަލުވަނީ މެޓަރގެ 4 ވަނަ ހާލަތް ކަމަށްވާ "ޕްލާޒްމާ" އަށެވެ. މިއާއެކު އެޓަމްތަކުގެ އިލެކްޓްރޯންތައް ވަކިވެ، ޕްރޮޓޯންތައް ބާރު ދުވެލީގައި އެކަތި އަނެކައްޗާ މުޑިއަރައެވެ.
3. ޕްރޮޓޯން-ޕްރޮޓޯން ޗެއިން (Proton-Proton Chain):
އިރު ފަދަ މެދުފަންތީގެ ތަރިތަކުގައި ހައިޑްރޮޖެންގެ 4 ޕްރޮޓޯން އެކުވެގެން 1 ހީލިއަމް ނިއުކްލިއަސް އުފައްދައެވެ. މި މަރުހަލާގައި ގާމާ ރޭޑިއޭޝަނާއި، ނިއުޓްރީނޯ އަދި ބޮޑު ހޫނެއް ބޭރުވެއެވެ.
އިނގޭތަ؟ އިރުގެ މެދުތެރޭގައި ކޮންމެ ސިކުންތަކު 600 މިލިއަން ޓަނުގެ ހައިޑްރޮޖެން، 596 މިލިއަން ޓަނުގެ ހީލިއަމް އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ބާކީވާ 4 މިލިއަން ޓަނުގެ މާއްދާ ސީދާ ހަކަތައަށް ބަދަލުވެގެން ދުނިޔެއާ ހަމައަށް އަލިކަމުގެ ގޮތުގައި ފޯރައެވެ!
3. ތަރިތަކުގެ އިކުއިލިބްރިއަމް: ތަރި ގޮވައިގެން ނުދަނީ ކީއްވެ؟
ތަރިއެއްގެ އެތެރޭގައި އެހާ ބޮޑު ނިއުކްލިއަރ އެކްސްޕްލޯޝަންތަކެއް ހިނގާއިރު، ތަރި މުޅިން ހަލާކުވެގެން ނުދަނީ ގުދުރަތީ ރީތި "ހައިޑްރޯސްޓެޓިކް އިކުއިލިބްރިއަމް" (Hydrostatic Equilibrium) ގެ ސަބަބުންނެވެ.
- އެތެރެއަށް ދަމާ ބާރު (Gravity): ތަރީގެ އަމިއްލަ ބަރުދަނުގެ ސަބަބުން ގްރެވިޓީއިން ތަރި އެތެރެއަށް ދަމައިގަންނަން މަސައްކަތްކުރެއެވެ.
- ބޭރަށް ހިފާ ބާރު (Thermal Pressure): ނިއުކްލިއަރ ފިއުޝަނުން އުފައްދާ ހޫނާއި ބާރުން ތަރި ބޭރަށް ފުޅާކުރަން މަސައްކަތްކުރެއެވެ.
މި ދެ ބާރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓިފައި ހުރުމުން، ތަރިތައް ބިލިއަނުން ގުނާލެވޭ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ހަމަޖެހިގެން ދެމިއޮވެއެވެ.
4. ސައިންސްގެ ކުރިމަގު: "އަމިއްލަ އިރެއް" ދުނިޔޭގައި އުފެއްދުމުގެ ހުވަފެން
ތަރިތަކުން ހަކަތަ އުފައްދާ މަރުހަލާ ދެނެގަތުމަށްފަހު، ސައިންސްވެރިން މިހާރު ދަނީ ދުނިޔޭގައި އަމިއްލަ "ފިއުޝަން ރިއެކްޓަރ" ތައް ބިނާކޮށް، ސާފު، ނިއުކްލިއަރ ކުނި ނުއުފެދޭ، އަދި ހުސްނުވާ ހަކަތަ އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ.
ނިންމުން
އިރާއި ތަރިތަކުގެ ހިތުގެ ތެރޭގައި ހިނގާ މި ފިއުޝަން މަރުހަލާއަކީ ކާއިނާތުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އިލްމީ މުއުޖިޒާތެވެ. އަދި މިއީ ކުރިއަށްއޮތް ތަނުގައި އިންސާނީ ނަސްލަށް ބޭނުންވާ ސާފު ހަކަތައިގެ ތަޅުދަނޑިކަން ކަށަވަރެވެ.
