ހިމޭން ނުރައްކަލެއް: ކަނޑުތައް އެސިޑްވަމުންދަނީ ތާރީޚުގައިވެސް ނުދެކޭފަދަ ހަލުވިމިނެއްގައި!
ދުނިޔޭގެ ކަނޑުތަކަކީ މުޅި ކައުނުގެ އެންމެހައި ދިރުންތަކާއި އިންސާނިއްޔަތު ދެމިއޮތުމުގެ އަސާސީ މައިބަދައެވެ.ނަމަވެސް، ސައިންސްވެރިންނާއި ތިމާވެށީގެ މާހިރުން މިހާރު ދަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކަނޑުތަކުގެ ކެމިސްޓްރީއަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާ ކަމުގެ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. އިންސާނުންގެ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ޖައްވަށް ދޫކުރެވޭ ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑްގެ ސަބަބުން ކަނޑުތަކުގެ އެސިޑްކަން އިތުރުވެ، ތާރީޚުގައިވެސް ނުދެކޭފަދަ އަވަސް މިންވަރެއްގައި ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ.
އިންޑަސްޓްރިއަލް ރިވޮލިއުޝަން ނުވަތަ ޞިނާޢީ އިންޤިލާބު ފެށުނީއްސުރެ، އިންސާނުން އަންދާ ތެލާއި ކާރުޚާނާތަކުން ޖައްވަށް ދޫކުރާ ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް (CO₂) ގެ ގާތްގަނޑަކަށް 30 އިންސައްތަ ސީދާ އެބްސޯބް ކުރަނީ ކަނޑުގެ ފެނުންނެވެ. މިގޮތަށް ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް ކަނޑުގެ ފެނާ އެކުވުމުން އުފެދޭ ކާބޮނިކް އެސިޑްގެ ސަބަބުން ފެނުގެ pH ލެވަލް ދަށްވެ، ވޭތުވެދިޔަ 200 ވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކަނޑުގެ އެސިޑްކަން ވަނީ 30 އިންސައްތައަށް އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ ވޭތުވެދިޔަ 300 މިލިއަން އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް ކަނޑުގެ ކެމިސްޓްރީއަށް މިހާ އަވަސް ބަދަލެއް އައި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވަނީ ކެލްސިއަމް ކާބޮނޭޓް ބޭނުންކޮށްގެން ތޮށިގަނޑާއި ކަށިގަނޑު އުފައްދާ ދިރުންތަކަށެވެ. ފެން އެސިޑްވުމުން ކަނޑުގައި ހުންނަ ކާބޮނޭޓް އައިއޯންތަކުގެ މިންވަރު މަދުވެ، މުރަކަތަކާއި، އިއްސާއި، ހޮނޑު، އަދި ކުދި ކަނޑު ފަނިފަކުސި (Pteropods) ތަކަށް އޭގެ ބޭރު ތޮށިގަނޑު އުފެއްދުމަށް ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ވަކިން ޙާއްސަކޮށް، ފެންބޮޑަށް އެސިޑްވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި މި ފަނިފަކުސިތަކުގެ ތޮށިގަނޑު ދިޔަވާން ފަށާކަން ސައިންސްވެރިން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ.
ކަނޑުގެ އެސިޑްކަން އިތުރުވުމުގެ އަސަރު ސީދާ މަސްމަހާމެހީގެ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށްވެސް ކުރެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެސިޑްކަން ބޮޑު ފެނުގައި އުޅޭ ކުދި މަސްމަހާމެހީގެ ވަސްބެލުމާއި އަޑުއެހުމުގެ ޙިއްޞުތަކަށް ބުރޫއަރައި، ޝިކާރަކުރާ އެހެން ސޫފިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އޮންނަ ޤާބިލުކަން ކުޑަވެއެވެ. މިއީ ކަނޑުގެ ކާނާގެ ޗޭނު (Food Chain) މުޅިން ބުރޫއަރައި، އެކި ބާވަތްތަކުގެ މަހުގެ އާބާދީ ދަށްވުމަށް މެދުވެރިވާނެ ކަމެކެވެ.
މި މައްސަލައަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ %99 ކަނޑުގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ގައުމަކަށް އިންތިހާއަށް ނުރައްކާތެރި މައްސަލައެކެވެ. ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދާއި ދިރިއުޅުން މުޅިންހެން ބިނާވެފައިވަނީ ސާފު މުރަކަ ފަރުތަކާއި މަސްވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ކަނޑުތައް އެސިޑްވެ ފަރުތައް ގިރެން ފެށުމުން، ރާއްޖޭގެ ރަށްތައް ރާޅުތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ދިފާއީ ފާރު ހަލާކުވެގެންދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމަށާއި ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމަށް މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް، ގައުމީ އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑު ލޮޅުމެއް އައުމުގެ ބިރު ބޮޑެވެ.
މި ހިމޭން ނުރައްކަލުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކަނޑުތައް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ކާބަން ބޭރުކުރާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަކީ މިއަދު މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ވަރުގަދަކޮށް، ކަނޑުގެ ދިރުންތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް ނުއަޅައިފިނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ފެންނާނީ ދިރުމެއްނެތް، އެސިޑްވެފައިވާ ފަޅު ކަނޑުތަކެކެވެ.
