މަރުގެ އަދަބު ދަންޖައްސައިގެން ތަންފީޒުކުރުމުގެ ބިލު މަޖިލީހަށް: އިޖުރާއަތްތަކާއި 7 މެންބަރުންގެ ޕެނަލްގެ ތަފްޞީލު
ރާއްޖޭގައި މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދައުލަތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތްތަކާއި، އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރާ "މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި ތަންފީޒުކުރުމުގެ ބިލު" ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައި، މިއަދު މެންދުރުފަހު އޮންނަ ޖަލްސާއަށް ފުރަތަމަ ކިޔުން ވަނީ އެޖެންޑާކޮށްފައެވެ.
މި ބިލުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ މަރުގެ އަދަބު އިއްވުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކެއް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރުމެވެ.
އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރިހަމަ ޝަރުޠުތައް
މި ބިލުގައިވާ ގޮތުން މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭނީ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ހުރިހާ އިޖުރާއީ ޝަރުޠުތަކެއް ފުރިހަމަވެގެންނެވެ:
- ނިހާއީ ހުކުމެއް އޮތުން: ޖިނާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން (ސުޕްރީމް ކޯޓުން) މައްސަލަ ބަލައި ނިހާއީ ހުކުމަކަށް ވާސިލުވެގެން މެނުވީ މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެއް ނޭޅޭނެއެވެ.
- ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން: ތަޙުޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއްގައި، ކުށްވެރިޔާއަށް ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ލިބިދީފައިވާކަން ކޯޓުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހެއެވެ. އެ ޙައްޤު ފުރިހަމައަށް ލިބިދީފައިނުވާކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ މަރުގެ އަދަބު އިއްވުން މަނާވެގެންވެއެވެ.
- ވާރިސުންގެ ނިންމުން: މަރާލެވުނު މީހާގެ ވާރިސުންގެ ތެރެއިން މަރަށް މަރު ހިފުމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރާއި، މާޢާފުދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުގައި ޝަރުޢީ މިންގަނޑުތަކަށް ރިއާޔަތްކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ވާރިސުންގެ ފަރާތުން ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ވަކި ގޮތެއް ނިންމަންދެން އަދަބު ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކުރަންޖެހެއެވެ.
7 މެންބަރުންގެ ޚާއްޞަ ޕެނަލް
މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި 7 މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ޚާއްޞަ ޕެނަލެއް އުފައްދަން ބިލުގައި ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ.
- އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ޕީޖީ އައްޔަންކުރާ ޕްރޮސިކިއުޓަރަކާއި، ފަތުވާދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއްގެ އިތުރުން ކަމާގުޅޭ މުއައްސަސާތަކުގެ މަންދޫބުން ހިމެނެއެވެ.
- ކޯރަމް: މި ޕެނަލުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ކޯރަމަކީ 4 މެންބަރުންނެވެ.
- ބާރުތައް: އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ އަމުރު ނެރުމާއި، ތާރީޚުތައް މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ބާރު މި ޕެނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ މިންގަނޑާއި އުޞޫލުތައް
- ދަންޖެއްސުމުގެ އުޞޫލު: މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރާނީ ކުށްވެރިޔާގެ ފުރާނަ ނެތިކޮށްލުމަށްޓަކައި އޭނާގެ ކަރުގައި މަޅިއެއް އަޅުވައި ބާރުކުރުމަށްފަހު، އެ މަޅީގައި އޭނާ އެލޭނެ ގޮތަށެވެ (ދަންޖައްސައިގެންނެވެ).
- ޢަމަލީ މަސައްކަތް: އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ޢަމަލީ ކަންކަން ކުރާނީ މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްއިންނެވެ. އެކަމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތްތަކުގެ ފަންނީ މިންގަނޑުތައް ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅަންޖެހެއެވެ.
- އާއިލާއާ ބައްދަލުކުރުމާއި ވަޞިއްޔަތް: އަދަބު ދިނުމުގެ ކުރިން ކުށްވެރިޔާގެ އާއިލާއާ ބައްދަލުކުރުމާއި، އެންމެ ފަހުގެ ވަޞިއްޔަތް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހެއެވެ.
- ޙާޟިރުވާންޖެހޭ ފަރާތްތައް: އަދަބު ތަންފީޒުކުރާ ތަނަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް (ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް) އަދި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ އިސްވެރިން ޙާޟިރުވާންޖެހެއެވެ.
- ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުން މަނާކުރުން: މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރާ މަންޒަރު ނުވަތަ އަޑު އެއްވެސް ސިފައެއްގައި އާންމުކޮށް ބްރޯޑްކާސްޓްކުރުމާއި ދެއްކުން ވަނީ ސަރީޙަކޮށް މަނާކޮށްފައެވެ.
- ނުކުޅެދިއްޖެނަމަ ހުއްޓާލުން: އަދަބު ތަންފީޒުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ އެ އަދަބު ފުރިހަމައަށް ތަންފީޒު ނުކުރެވިއްޖެނަމަ، ވަގުތުން ތަންފީޒުކުރުން ހުއްޓާލައި ޕެނަލަށް އަންގަންޖެހެއެވެ.
ޖަނާޒާގެ ކަންކަމާއި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު
އަދަބު ތަންފީޒުކުރުމަށްފަހު މައްޔިތާގެ ހަށިގަނޑު އޭނާގެ އާއިލާއާ ހަވާލުކުރަންޖެހެއެވެ. އާއިލާއިން ހަށިގަނޑާ ހަވާލުވާން ބޭނުންނުވާނަމަ، ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަށުކަމާކެމީގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަންޖެހެއެވެ.
މި ސަރުކާރުން ރާއްޖޭގައި މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރާނެކަމަށް ހޯމްލޭންޑް ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓަރު ޢަލީ އިޙްސާން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ ނުވަތަ އޭގެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު ހިމެނޭހެން ބޮޑެތި އަދަބުތައް ކަނޑައެޅުމަށް މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް އިސްލާޙު ގެނައުމުގެ ބިލުވެސް މަޖިލީހުގައި ދަނީ ދިރާސާކުރަމުންނެވެ.
ގަސްދު މަރުގެ އެކި މައްސަލަތަކުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މަރުޙަލާ ނިމި، މަރުގެ ހުކުމް ތަންފީޒުނުކުރެވި ތިބި މީހުން މިހާރުވެސް ޖަލުގައި އެބަތިއްބެވެ.

