އދ. ގެ ކޮމިޝަނުން އިސްރާއީލުގެ ވެރިންގެ މައްޗަށް ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލަން އައިސީސީއަށް ގޮވާލައިފި
އިސްރާއީލުން ޣައްޒާއާއި ހުޅަނގު ކަރައިގައި ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގަމުންދާ އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކަކީ "ނަސްލުނައްތާލުން" ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖިނާއީ ކޯޓު (އައިސީސީ) އިން އިސްރާއީލުގެ އިސް ވެރިންގެ މައްޗަށް ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ (Genocide Charges) އުފުލުމަށް އދ. ގެ ޚާއްޞަ ކޮމިޝަނަކުން އިލްތިމާސްކޮށްފިއެވެ.
އދ. ގެ ރިޕޯޓުގެ މުހިންމު ހޯދުންތައް
އދ. ގެ އިންޑިޕެންޑެންޓް އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮމިޝަން އޮފް އިންކުއަރީއިން އާންމުކުރި ތަފްޞީލީ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، އިސްރާއީލު ސިފައިން ދަނީ ޣައްޒާގައި ބޭނުންކުރި "އެކީގައި ސިޓީތައް ސުންނާފަތި ކޮށްލުމުގެ" އުކުޅުތައް ހުޅަނގު ކަރައަށްވެސް ފުޅާކުރަމުންނެވެ.
ކޮމިޝަނުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަވާ ސްރީނިވާސަން މުރާލިދަރް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ފަލަސްޠީނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުމާއި، ގެދޮރު ހަލާކުކުރުމަކީ ފަލަސްޠީނުގެ ނަސްލު އެކީގައި ނައްތާލައި، އެމީހުންގެ ބިމުން ނެރެލުމަށް ހިންގާ ރޭވުންތެރި ޖަރީމާއެކެވެ.
އައިސީސީ (ICC) ގެ އަމުރުތަކާއި ޤާނޫނީ މަރުޙަލާ
މީގެ ކުރިން، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު، އައިސީސީއިން ވަނީ އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއާއި ކުރީގެ ދިފާއީ ވަޒީރު ޔޯވް ގާލަންޓް ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރެފައެވެ.
ނަމަވެސް އެއިރު ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ހަނގުރާމައިގެ ކުށްތަކާއި (War Crimes) އަދި އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު ކުށްތަކުގެ (Crimes against Humanity) މައްޗަށެވެ. އދ. ގެ ކޮމިޝަނުން މިހާރު ގޮވާލަނީ، ލިބިފައިވާ ސާފު ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، "ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ކުށުގެ" ދަޢުވާވެސް އެ އަމުރުތަކަށް އިތުރުކުރުމަށެވެ.
ތަހުލީލު: ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނާއި ސިޔާސީ ނުފޫޒު
- ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ތުހުމަތު (1948 Genocide Convention): ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުއާހަދާތަކުގައި ނަސްލުނައްތާލުމަކީ ވަކި ޤައުމީ، އެތުނިކް ނުވަތަ ދީނީ ޖަމާއަތެއް އެކީގައި ނުވަތަ ބައެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ހިންގާ އަމަލުތަކެވެ. އދ. ގެ ކޮމިޝަނުން ބުނާ ގޮތުގައި އިސްރާއީލުގެ ބަސްމަގާއި އަސްކަރީ އަމަލުތަކުން މި ނިޔަތް ސާފުކޮށް ފެންނަން އެބައޮތެވެ.
- އެމެރިކާގެ ނުފޫޒާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް: އައިސީސީއިން އިސްރާއީލުގެ ވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އަޅާތީ، އެމެރިކާގެ ޓްރަމްޕް އިދާރާއިން ވަނީ އައިސީސީގެ އޮފިޝަލުންނާ ދެކޮޅަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް (Sanctions) އަޅައި، އެ ކޯޓުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ.
- އައިސީޖޭ (ICJ) ގެ ނިންމުން: އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓު އޮފް ޖަސްޓިސް (ICJ) އިންވެސް ވަނީ އިސްރާއީލުން ޣައްޒާގައި ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ޖަރީމާތައް ހިންގާ ކަމުގެ އިބްތިދާއީ ހެކި ހުރިކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރުކޮށްފައެވެ.
ކޮމިޝަނުގެ މުހިންމު އިލްތިމާސްތައް
- ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރު އިސްލާޙުކުރުން: އައިސީސީގެ ޕްރޮސެކިއުޓަރު، ނަތަންޔާހޫއާއި ގާލަންޓްގެ މައްޗަށް އޮތް ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރަށް "ޖެނޮސައިޑް" ގެ ދަޢުވާ އިތުރުކުރުން.
- ޣައްޒާއާއި ހުޅަނގު އައްސޭރީގައި ޢުދާވާން ހުއްޓާލުން: އިސްރާއީލުން ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައި ހިންގާ ޣައިރުޤާނޫނީ ވެރިކަމާއި، ވަޒަންވެރިވުމުގެ އަމަލުތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލުން.
- އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުން: އާންމު ރައްޔިތުންނަށާއި އާންމު ޚިދުމަތްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުން ވަގުތުން ހުއްޓާލައި، އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުން.
އދ. ގެ އިންޑިޕެންޑެންޓް ކޮމިޝަނުގެ މި ރިޕޯޓަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނީ މައިދާނުގައި އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް އެޅުނު ވަރަށް ނުފޫޒުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ. އައިސީސީއިން މި ލަފާ ގަބޫލުކޮށް، ނަސްލުނައްތާލުމުގެ ދަޢުވާ ރަސްމީކޮށް އުފުލައިފިނަމަ، މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންސާފުގެ މައިދާނުގައި ތާރީޚީ ބަދަލަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
