އަމިއްލައަށް ހަމަލާދޭ އޭއައި ހަތިޔާރުތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ މުއާހަދާއެއް އެކުލަވާލުން 2028 އާ ހަމައަށް ފަސްކޮށްފި
އިންސާނުންގެ ސީދާ ބައިވެރިވުމަކާ ނުލައި އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައި އަމާޒުތައް ކަނޑައަޅައި ފުރާނަ ނައްތާލުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ އޭއައި (އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް) ހަތިޔާރުތައް މަނާކުރުމަށް ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމުކުރާ މުއާހަދާއެއް އެކުލަވާލުމަށް އދ. ގެ މެންބަރު ގައުމުތަކުން އިތުރު ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނިންމައިފިއެވެ. މި ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ ސްވިޒަލޭންޑުގެ ޖެނީވާގައި އދ. ގެ "ކޮންވެންޝަން އޮން ސަރޓަން ކޮންވެންޝަނަލް ވެޕަންސް" (CCW) ގެ ދަށުން އެކުލަވާލާފައިވާ ގަވަރމެންޓަލް އެކްސްޕަރޓުންގެ ގްރޫޕުން ބޭއްވި ހަފުތާއެއްހާ ދުވަހުގެ ބައްދަލުވުމުގައެވެ.
މި ބައްދަލުވުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަހުސްކުރެވުނީ އާންމު ނަމުން ނަމަ "ކިލަރ ރޮބޮޓްސް" ނުވަތަ ރަސްމީ ބަހުރުވައިން "ލީތަލް އޮޓޮނޮމަސް ވެޕަން ސިސްޓަމްސް" (LAWS) ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޒަމާނީ އަސްކަރީ ޓެކްނޮލޮޖީއާ މެދުގައެވެ. މިފަދަ ހަތިޔާރުތަކަކީ އެލްގޮރިޒަމްތަކާއި ސެންސަރުތައް ބޭނުންކޮށްގެން، އިންސާނަކު ގޮތެއް ނިންމުމަކާ ނުލައި އަމިއްލައަށް އަމާޒު ހޯދައި ހަމަލާދިނުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ ޑްރޯންތަކާއި، އޮޓޮނޮމަސް ޓޭންކުތަކާއި، ރޮބޮޓިކް މެޝިންތަކެވެ. މިފަދަ ހަތިޔާރުތައް ބޭނުންކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ، އަސްކަރީ އަމާޒުތަކާއި އާންމު ރައްޔިތުން ވަކިކޮށް ދެނެގަތުމުގައި ސޮފްޓްވެއަރތަކަށް އަރާ އޮޅުންތަކުގެ ސަބަބުން ކުށެއް ނެތް އެތައް ބައެއްގެ ފުރާނަ ގެއްލިގެން ދިއުމުގެ ބިރު އޮތުމާއި، ހަނގުރާމައިގެ ޖަރީމާތަކަށް ޒިންމާވާނެ ފަރާތެއް ކަނޑައަޅަން ދަތިވުމެވެ.
ގިނަ ގައުމުތަކަކުން އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ޖަމާއަތްތަކުން ވަކާލާތު ކުރަމުންދިޔައީ، އިންސާނެއްގެ ސީދާ ކޮންޓްރޯލެއް ނެތި މީހުން މަރާލުމުގެ ބާރު މެޝިނަކަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ގާނޫނުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު، އަދި އަޚުލާގީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ހަތިޔާރުތައް މުޅިން މަނާކުރާ ނުވަތަ ހަރުކަށި އިމެއްގެ ތެރޭގައި ހިފަހައްޓާ ގާނޫނީ ގޮތުން ބާރުހިނގާ މުއާހަދާއެއް ހެދުމަށް ބާރުއެޅިއެވެ. ނަމަވެސް މި މަޝްވަރާތައް އެއްބަސްވުމަކަށް ނައިސް ހުއްޓުމަކަށް އައީ، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ކޮންސެންސަސް (ހުރިހާ ގައުމެއްގެ އިއްތިފާގު) ބޭނުންވާ އުސޫލުގެ ސަބަބުން، މަދު ގައުމުތަކެއްގެ ފިއްތުންތަކާ ހުރެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ރަޝިޔާއިން ވަނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ބާރުހިނގާ އެއްވެސް މުއާހަދާއެއް އެކުލަވާލުމާ ދެކޮޅަށް ވީޓޯގެ ބާރު ބޭނުންކޮށް ދެކޮޅުހަދާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާ، އިސްރާއީލް އަދި އިނގިރޭސިވިލާތް ފަދަ ޒަމާނީ އަސްކަރީ ޓެކްނޮލޮޖީ ތަރައްގީކުރާ ބާރުތަކުންވެސް ވަކާލާތު ކުރަނީ އައު ގާނޫނުތަކެއް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، މިހާރުވެސް އޮތް ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ގާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން މިކަން ބެލެހެއްޓޭނެ ކަމަށެވެ.
މި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ސަބަބުން ބައްދަލުވުން ނިންމާލަން ޖެހުނީ، އެއްވެސް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމެއް ނެތި، މި މައްސަލައިގެ މަޝްވަރާތައް 2028 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދިގުދައްމާލުމަށް އެއްބަސްވެގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ މުއްދަތު ހަމަވާއިރުވެސް އެންމެން އެއްބަސްވާ ގާނޫނީ މުއާހަދާއެއް އުފަންވާނެ ކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް ނެތެވެ. މި ނިންމުމާ ގުޅިގެން ރެޑް ކްރޮސް (ICRC) އަދި "ސްޓޮޕް ކިލަރ ރޮބޮޓްސް" ފަދަ އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ އިއްތިހާދުތަކުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މާޔޫސްކަމާއި ރުޅިވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ޔޫކްރެއިން އަދި މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމަތަކުގައި އޭއައި އެކުލެވޭ ޑްރޯންތަކާއި އޮޓޮނޮމަސް ސިސްޓަމްތައް ބޭނުންކުރާ މިންވަރު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރުވަމުންދާއިރު، ސިޔާސީ ބަހުސްތަކުގައި އިތުރު ދެ އަހަރު ބޭކާރުކޮށްލުމަކީ މައުސޫމު އެތައް މިލިއަން އާންމުންނެއްގެ ފުރާނަ ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
މި ނިންމުމަކީ އޭއައި ހަތިޔާރު އުފެއްދުން މަނާކުރި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އެއްވެސް އިއްތިފާގަކަށް ނާދެވިގެން ގާނޫނީ ވާހަކަތައް އިތުރަށް ދިގުދައްމާލުމަށް ފާސްކުރި އިދާރީ ނިންމުމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުގެ އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި، ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކުން އަމިއްލައަށް މީހުން މަރާލުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ އޭއައި ހަތިޔާރުތައް އުފައްދައި، ހަނގުރާމައިގެ މައިދާންތަކުގައި ޓެސްޓުކުރުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރަށް ފުޅާވެގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ.
