🚨 ތައްޔާރީ ކާނާއާއި "އަލްޓްރާ-ޕްރޮސެސްޑް" ގިނައިން ކެއުން ރަނގަޅެއް ނޫން؛ ސައިންސް
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކެއިންބުއިމުގެ އާދަތަކަށް އައިސްފައިވާ ބޮޑު ބަދަލާއެކު، ސުޕަމާކެޓްތަކުގެ ރެކުތަކުން ފެންނަ ގިނަ ބާވަތްތަކަކީ އަވަހަށް ކައްކާލެވޭ، ނުވަތަ ވަގުތުން ކައިލެވޭ ފަސޭހަ ތަކެއްޗެވެ. ނަމަވެސް، ދުނިޔޭގެ ސައިންސްވެރިންނާއި ސިއްހީ މާހިރުން ދޭ އިންޒާރަކީ މިއީ ތިބާގެ ސިއްހަތަށް އޮތް "ގެއްލިފައިވާ" ނުރައްކަލެއް ކަމެވެ!
އެންމެ ފަހުގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސައިންސީ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، "އަލްޓްރާ-ޕްރޮސެސްޑް ފުޑް" (Ultra-Processed Foods - UPF) ނުވަތަ އިންތިހާއަށް ކާރުހާނާތަކުގައި މެޝިންތަކުން ބަދަލުކޮށް، ސިނާއީ މާއްދާތައް އަޅައިގެން އުފައްދާފައިވާ ކާނާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ މުޅި އުމުރަށް ހިތާމަކުރަންޖެހޭ ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ކަމެކެވެ.
ކޮބައިތޯ "އަލްޓްރާ-ޕްރޮސެސްޑް" ކާނާއަކީ؟
އާދައިގެ ގޭގޭގައި ކައްކާ ކާނާއާ ޚިލާފަށް، މިއީ ގުދުރަތީ ކާނާގެ އަސްލު މުޅިން ކެނޑޭވަރަށް ކާރުހާނާތަކުގައި މެޝިންތަކުން ތައްޔާރުކުރާ ތަކެއްޗެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
- 🥤 ހޯދާލަން ފަސޭހަ ބުއިންތައް: ކާބޮނޭޓެޑް ސޮފްޓް ޑްރިންކްސް (ޕެކެޓް/ދަޅު ޖޫސް އަދި އެނާޖީ ޑްރިންކްސް).
- 🍟 ޕެކެޓްކުރި ލުއިކާނާ: ޗިޕްސް، ބިސްކޯދު، އަދި އެކި ބާވަތުގެ ޗޮކްލެޓް.
- 🍜 ވަގުތުން ކައްކާލެވޭ ތަކެތި: އިންސްޓަންޓް ނޫޑްލްސް، ފްރޯޒަން ޕިއްޒާ، ނަގެޓްސް އަދި ސޮސެޖް.
މިފަދަ ކާނާގައި ކެމިކަލް، ރަހަ މީރުކުރާ މާއްދާތައް (Flavour enhancers)، ކުލަ، ސާފުކުރި ހަކުރު، ލޮނު އަދި ސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް މަތީ މިންވަރަކަށް ހުރެއެވެ.
ދިރާސާތަކުން ހާމަވި ބިރުވެރި ހަގީގަތްތައް
މެޑިކަލް ނިއުސް ޓުޑޭ އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިއްހީ އިދާރާތަކުން އާންމުކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކޮންމެ ދުވަހަކު އަލްޓްރާ-ޕްރޮސެސްޑް ކާނާ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުވާ ވަރަކަށް ސިއްހީ ނުރައްކާތައް އަންނަނިވި މިންވަރަށް އިތުރުވެއެވެ:
- ހިތުގެ ބަލިތައް: ހިތުގެ މައްސަލަތަކާއި ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު %24 އަށް އިތުރުވުން.
- ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން: ޑިޕްރެޝަން އަދި އެންޒައިޓީ (ކަންބޮޑުވުން) ފަދަ މައްސަލަތައް %27 އަށް އިތުރުވުން.
- ހަކުރުބައްޔާއި މެޓަބޮލިކް މައްސަލަތައް: ޓައިޕް-2 ހަކުރުބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު %24 އަށް މަތިވުން.
- Digestive Disease (ގޭސްޓްރިކް އަދި ބަނޑުގެ މައްސަލަތައް): ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ބަލިތައް %31 އަށް އިތުރުވުން.
- ފަލަވުމާއި ކޭންސަރު: ބަރުދަން މަތިވުމާއި ބައެއް ބާވަތުގެ ކޭންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވުން.
"ދުވާލަކު ބޭނުންކުރާ އަލްޓްރާ-ޕްރޮސެސްޑް ކާނާގެ މިންވަރުން އެންމެ 100 ގްރާމް އިތުރުކޮށްލިޔަސް، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ %14 އަށް އިތުރުވެގެންދޭ!" — ސައިންސީ ދިރާސާ.
އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހިންނަށް މިއީ ކޮންވަރެއްގެ އިންޒާރެއް؟
ރާއްޖޭގައި މިއަދު ފެންނަނީ ގޭގޭގައި ކައްކާ ކޭންބުއިން މަދުވެ، ޕެކެޓްކުރި ކާނާއާއި، އިންސްޓަންޓް ނޫޑްލްސް، އަދި ދަޅު ކާނާއަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާ ތަނެވެ. ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންގެ މެދުގައި ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ލުއިކާނާއާއި ޕެކެޓް ޖޫހަކީ މިދަންނެވި ނުރައްކާތެރި މާއްދާތަކުން ފުރިގެންވާ ތަކެއްޗެވެ. ޒުވާން އުމުރުގައި ހަކުރުބައްޔާއި، ލޭމައްޗަށް ދިއުމާއި ހިތުގެ ބަލިތައް ދިވެހިންގެ މެދުގައި އާންމުވަމުންދިއުމުގެ މައިގަނޑު އެކަކީ މިއީއެވެ.
ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް:
- ގުދުރަތީ ކާނާއަށް އިސްކަންދިނުން: ތަރުކާރީ، މޭވާ، މަސް، އަދި ގޭގައި ތައްޔާރުކުރާ ތާޒާ ކާނާ ކެއުމުގައި އިސްކުރާށެވެ.
- ލޭބަލް ބެލުން: ކާބޯތަކެތި ގަންނައިރު، އޭގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކުގެ ލިސްޓު (Ingredients) ކިޔާށެވެ. ނުދަންނަ ކެމިކަލް ނަންތައް ގިނައިން ހުންނަ ތަކެތިން ދުރުވާށެވެ.
- ބުއިންތައް ބަދަލުކުރުން: ދަޅު/ޕެކެޓް ޖޫހުގެ ބަދަލުގައި ސާދާ ފެން ނުވަތަ ކުރުނބާ ފަދަ ގުދުރަތީ ބުއިންތައް އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ.
💡 ނިންމުން:
ތިބާއާއި ތިބާގެ އާއިލާގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށްޓަކައި މިއަދުން މިއަދަށް ކެއިންބުއިމުގެ އާދަތަކަށް ބަދަލުގަނެވިދާނެއެވެ. މި މުހިންމު މައުލޫމާތު ތިބާގެ އާއިލާއާއި ރައްޓެހިންނާ ހިއްސާކޮށްލައްވާ!
