"ޓެގާޒާ 001": 4.1 ބިލިޔަން އަހަރުވީ މާރސްގެ ހިލަގަނޑުން ބުނެދެނީ ކޮންކަމެއް؟

ނޯތު އެފްރިކާގެ ސަހާރާ ޑެޒާރޓުގެ ހިކިފަސްބިމުން 2022 ވަނަ އަހަރު ފެނުނު ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ އާދައިގެ ހިލަގަނޑެއްގެ ހަގީގަތް ހޯދުމަށް ސައިންސްވެރިން ފެށި ދިރާސާ ނިމުނީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތު ހައިރާންކޮށްލުމަށްފަހުއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ހިލަގަނޑެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ މީގެ 4.1 ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން ރަތް ޕްލެނެޓް (މާރސް) ގައި ފެން ދައުރުވިކަމުގެ ފުރިހަމަ ހެކިދޭ، "ރޮސެޓާ ސްޓޯން" އެއް ފަދަ އާދަޔާޚިލާފު ހޯދުމެކެވެ.

"ޓެގާޒާ 001": މާސްގެ ދިގު ތާރީޚަށް ހުޅުވުނު ކުޑަދޮރެއް

'ނާސާ' (NASA) ގެ ސައިންސްވެރިން "ޓެގާޒާ 001" (Teghaza 001) ގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ، ގާތްގަނޑަކަށް 800 ގްރާމް (2 ޕައުންޑް) ބަރުދަން ހުރި މި ހިލަގަނޑަކީ މިހާތަނަށް ބިމުން ފެނުނު މާރސްގެ އެންމެ ގަދީމީ ހިލަގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިން އެކައްޗެވެ. ސައިންސް މަޖައްލާ (Journal Science) ގައި ޝާއިއުކުރި މި ދިރާސާގެ އިސް މުއައްލިފު، ނާސާގެ ޖެޓް ޕްރޮޕަލްޝަން ލެބޯޓްރީ (JPL) ގެ ދިރާސާވެރިޔާ ޔަންގް ލިޔޫ ބަޔާންކުރެއްވި ގޮތުގައި، މި ހިލަނގަޑު ތަހުލީލުކުރަން ފެށުމުން ނޫނީ މީގެ ޚާއްޞަކަން ވަޒަންނުކުރެވޭ ކަމަށެވެ.

މާސް އުފެދުނުތާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ، އެ ޕްލެނެޓުގެ ފަށަލަތަކާއި ބޭރު ފަރާތް (Crust) އުފެދެމުންދިޔަ ދަނޑިވަޅުގައި، މާސްގެ ފުންމިނުން (ގާތްގަނޑަކަށް 100 މޭލު އަޑިން) ދިޔާ މެގްމާގެ ގޮތުގައި އުފެދި ހިލައަށް ބަދަލުވި މި ގާބުރިން ވަނީ އޭގެ ފަހުން އެއަށް ފެން ނުވަތަ ދިޔާތަކެތި ވަދެ، އޭގެ ކެމިކަލް މާއްދާތަކަށް ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައިވާކަން ސާބިތުވެފައެވެ.

ސައިންސްވެރިންނަށް އެނގުނީ ކޮން ކަމެއް؟

1. ގަދީމީ ފެނުގެ ނިޝާންތައް: ޒާކޮން (Zircon) ކްރިސްޓަލްތަކާއި އޮކްސިޖަން އައިސޮޓޯޕްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ހެދި ޑޭޓިންގ ތަހުލީލުތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، މީގެ 4.1 ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން މާރސްގައި ފެން ދައުރުވަމުންދިޔައެވެ.
2. އުފެދުނު މާހައުލު: ދުނިޔެއާ ޚިލާފަށް މާސްގައި "ޓެކްޓޯނިކް ޕްލޭޓް" ތަކުގެ ހަރަކާތްތައް ނުހުންނާތީ، މާރސްގެ ބިންގަނޑު އަލުން ރީސައިކަލް ނުވެ، ބިލިއަން އަހަރުވީ ތާރީޚު އޮތީ ރައްކާވެފައެވެ.
3. ދިރުމެއް އޮތްތަ؟: މިއިން މާސްގައި ކުދި ޖަރާސީމީ ދިރުންތައް (Microbial Life) އުޅުނުކަން ސީދާ ސާބިތުނުވި ނަމަވެސް، ދިރުމެއް އުފެދުމަށް ބޭނުންވާ ފެނާއި މާހައުލާއި ޝަރުތުތައް އެ ދުވަސްވަރު މާސްގައި ހުރިކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.

ކާއިނާތުގެ ހޯދުންތަކުން ދުނިޔެއަށް އޮތް ގޮންޖެހުމާއި ޙައްލުތައް

މިއަދު މާރސްއަކީ ފިނި، ހިކި، އަދި ދިރުމެއް ނެތް ފަޅު ޕްލެނެޓެކެވެ. އެކަމަކު، 4.1 ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން އެއީ ފެނުން ފުރިގެންވި މާހައުލެކެވެ. މިއީ އިންސާނިއްޔަތަށް ލިބޭ ބޮޑު އިންޒާރެކެވެ. ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއެކު، އަހަރެމެން ދިރިއުޅޭ މިބިންވެސް (Earth) މާރސް ފަދަ ފަޅު ތަނަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން މައިކްރޯ-ލެވަލްގައި މި ހޯދުމުން ސާބިތުވެއެވެ.

• ދުނިޔޭގެ ފެނުގެ ވަސީލަތްތައް ހިމާޔަތްކުރުން: މާސްއަށް ވީގޮތް ދެނެގަނެ، ދުނިޔޭގެ އެކޯސިސްޓަމް ހިމާޔަތްކޮށް ފެން ހުސްވިޔަނުދިނުމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ވަސީލަތްތައް ބެލެހެއްޓުން.

• ޖައްވީ ދިރާސާތަކަށް އިސްކަންދިނުން: މާރސް އާއި އެހެން ޕްލެނެޓްތަކުން ސާމްޕަލް ގެނައުމުގެ މަޝްރޫއުތައް (Sample Return Missions) އިތުރުކޮށް، އިންސާނިއްޔަތުގެ މުސްތަގުބަލަށް ބޭނުންވާ ސައިންޓިފިކް ޢިލްމު ފުޅާކުރުން.

• ތިމާވެށީގެ ހޭލުންތެރިކަން: ޖައްވީ ހޯދުންތަކުން ލިބޭ އިންޒާރުތަކަށް ބަލައި، ދުނިޔެއަކީ މުސްތަގުބަލުގައި ފަޅު ޕްލެނެޓަކަށް ވިޔަނުދިނުމަށް ކާބަން އެމިޝަން ކުޑަކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުން.

ނިންމުން

"ޓެގާޒާ 001" އަކީ ހަމައެކަނި ސަހާރާއިން ފެނުނު ގާބުރިއެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކާއިނާތުގެ ތާރީޚާއި، ދިރުމުގެ އަސްލު ދެނެގަތުމަށް ލިބުނު އަގުނުކުރެވޭފަދަ ޚަޒާނާއެކެވެ. މާސްގައި ފެން ދައުރުވިކަން ސާބިތުވުމާއެކު، އިންސާނުން ކާއިނާތުގައި އެކަނިވެރި ނޫންކަމުގެ އިހުސާސް އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.