އޮންލައިންކޮށް ފައިސާއާއި ވަގުތު ކެނޑެނީ ތިޔަބޭފުޅާގެ އިހުމާލުންނެއް ނޫން: އެޕްތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ ސިއްރު 'ޑާކް ޕެޓާންސް' ގެ ހަގީގަތް
އޮންލައިންކޮށް ބްރައުޒްކޮށްލަން އިނދެފައި، ނޭނގި ނަމަވެސް އެޕްތަކަށް ފައިސާ ކެނޑެމުންދާތީ ސުވާލު އުފެދުނު ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ހިލޭ ލިބޭ ޓްރަޔަލްއެއް ނެގުމަށްފަހު އެ ކެންސަލްކުރާނެ ގޮތެއް ނުފެނިގެން އުޅެންޖެހުނު ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ތިޔަބޭފުޅާގެ އިހުމާލުން ނުވަތަ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމުން ހިނގާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޑިޖިޓަލް މަންސަތައް ފަރުމާކުރާ ފަރާތްތަކުން ނަފްސާނީ ގޮތުން އޮޅުވާލައިގެން، ބޭނުންކުރާ މީހާ މަޅީގައި ޖެއްސުމަށް ބޭނުންކުރާ "ޑާކް ޕެޓާންސް" (Dark Patterns) ގެ ސިއްރު އުކުޅުތަކެވެ.
"ޑާކް ޕެޓާންސް" އަކީ ކޮބާ؟
"ޑާކް ޕެޓާންސް" އަކީ ވެބްސައިޓްތަކާއި މޮބައިލް އެޕްލިކޭޝަންތައް ފަރުމާކުރުމުގައި، ބޭނުންކުރާ މީހާއަށް ނޭނގި އޭނާގެ ނިންމުންތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށްޓަކައި ގަސްދުގައި ބޭނުންކުރާ އޮޅުވާލުމުގެ ނަފްސާނީ އުކުޅުތަކެކެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ކަސްޓަމަރުންގެ އަތުން އިތުރަށް ފައިސާ ޚަރަދުކުރުވުން، އޮންލައިންކޮށް ހޭދަކުރާ ވަގުތު ދިގުކުރުވުން، ނުވަތަ އަމިއްލަ މައުލޫމާތު އާންމުކުރުވުމެވެ.
އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ 5 ޑާކް ޕެޓާން: ތިޔަބޭފުޅާވެސް މީގެން މަޅިއެއްގައި ޖެހުނު ހެެއްޔެވެ؟
- ރޯޗް މޮޓެލް (Roach Motel - ވަންނަން ފަސޭހަ، ނުކުންނަން އުނދަގޫ):
ސަބްސްކްރައިބް ކުރުމަށްޓަކައި އެންމެ ކްލިކެއް ފުދެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ސަބްސްކްރިޕްޝަން ކެންސަލް ކުރަން ބޭނުންވާ ހިނދު، އެތައް ސަފުހާއަކަށް ވަންނަންޖެހި، ފޯނު ކޯލެއް ކުރަންޖެހި ނުވަތަ ކަސްޓަމާ ސަޕޯޓަށް އީމެއިލް ކުރަންޖެހޭ ގޮތަށް އުނދަގޫކޮށްލުމެވެ.
- ކޮންފާމްޝޭމިންގް (Confirm shaming - ލަދުގަންނުވާލައިގެން އިޚްތިޔާރު ބަދަލުކުރުވުން):
އޮފަރެއް ނުވަތަ ޑިސްކައުންޓެއް ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ކްލިކްކުރާ ފިއްތުމުގައި "ނޫން، އަހަރެން ބޭނުމީ ފައިސާ އިސްރާފުކުރަން" ނުވަތަ "އަހަރެން ސެކިއުރިޓީއަށް އަޅާނުލަން" ފަދަ ލަދުގަންނާނެ އިބާރާތެއް ލިޔެފައި އިނުމެވެ.
- ފޮރުވިފައިވާ ޚަރަދުތައް (Hidden Costs):
ޗެކްއައުޓް ކުރާ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާއާ ހަމައަށްދާއިރު، ކުރިން އެނގުމަކާ ނުލައި އިތުރު ސާވިސް ފީތަކާއި ޓެކްސްތައް އެކައުންޓަށް އިތުރުވެ، އަގު ބޮޑުވެފައި އިނުމެވެ.
- ސީކްރެޓް ކާޓް (Sneak into Basket):
ތަކެތި ގަންނައިރު، ކަސްޓަމަރަށް ނޭނގި އިންޝުއަރެންސް ނުވަތަ އިތުރު އެކްސެސަރީއެއް ކާޓަށް އަމިއްލައަށް އިތުރުވެފައި އިނުމެވެ.
- ދޮގު އަވަސްއަރުވާލުން (False Urgency):
"މި ތަކެތިން ބާކީ އުޅުނީ 2 އެތި!" ނުވަތަ "މި އޮފަރު ނިމެން އުޅެނީ 5 މިނެޓަށް!" ކިޔައިގެން ގަޑިއެއް ގުނަމުންދިޔަޔަސް، ގިނަ ފަހަރަށް މިއީ ސިކުނޑިއަށް ބާރުބޮޑުކޮށްގެން އަވަހަށް ފައިސާ ޚަރަދުކުރުވުމަށް ހަދާ ދޮގުތަކެކެވެ.
މި ފަދަ އުކުޅުތައް ދުނިޔޭގެ މަގުބޫލު އެތައް އެޕްލިކޭޝަންތަކަކުންނާއި ވެބްސައިޓްތަކުން އަންނަނީ ފުޅާކޮށް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ އާންމު އެއް މިސާލަކީ Booking.com ނުވަތަ Airbnb ފަދަ ހޮޓެލްތައް ބުކްކުރާ މަންސަތަކުގައި ބޭނުންކުރާ "ދޮގު އަވަސްއަރުވާލުން" ގެ އުކުޅެވެ. ކޮޓަރިއެއް ބަލާލަން ވަނުމާއެކު، ރަތް ކުލައިން "މި ވަގުތުވެސް 15 މީހުން މި ކޮޓަރި ބަލަނީ!" ނުވަތަ "މި އަގުގައި ބާކީ އޮތީ އެންމެ ކޮޓަރިއެއް!" ފަދަ މެސެޖުތައް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިއީ ސިކުނޑިއަށް ބާރުބޮޑުކޮށް، އިތުރަށް ވިސްނާލަން ވަގުތު ނުދީ އަވަހަށް ފައިސާ ދައްކުވުމަށް ބޭނުންކުރާ ނަފްސާނީ މަޅިއެކެވެ.
އަނެއް މަޝްހޫރު މިސާލަކީ Amazon Prime ފަދަ ސަބްސްކްރިޕްޝަން ޚިދުމަތްތަކުގައި ބޭނުންކުރާ "ވަންނަން ފަސޭހަ، ނުކުންނަން އުނދަގޫ" ކުރުމުގެ އުކުޅެވެ. މީގެ ހިލޭ ޓްރަޔަލްއަކަށް ސައިންއަޕް ކޮށްލުމަކީ އެންމެ ފިއްތާލުމަކުން ކުރެވޭނެ ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސަބްސްކްރިޕްޝަން ކެންސަލް ކުރަން ބޭނުންވެގެން ވަދެއްޖެނަމަ، އެކަން ކުރަންޖެހެނީ އެތައް ސަފުހާއެއް ގިރާކޮށް، ކެންސަލް ނުކޮށް މަޑުކޮށްލުމުން ލިބޭނެ ފައިދާތައް ބަޔާންކުރާ ގިނަ އިންޒާރުތަކެއް ފަހަނައަޅައެވެ. އަދި ކެންސަލްކުރާ ބަޓަން ލިޔެފައި ހުންނަނީ އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑުކޮށް، ބޭނުންކުރާ މީހާއަށް އޮޅުވާލައިގެން ސަބްސްކްރިޕްޝަން ނުހުއްޓުވައި ދެމެހެއްޓުމަށެވެ.
މީގެން ރައްކާތެރިވާނީ ކިހިނެއް؟
- އަވަސްވެގަނެގެން ކްލިކް ނުކުރާށެވެ: ޚާއްސަކޮށް ފައިސާ ދައްކާ މަރުހަލާގައި، ސްކްރީނުގައިވާ ކުދި އަކުރުތަކާއި ޗެކްބޮކްސްތައް ރަނގަޅަށް ކިޔާށެވެ.
- ޓްރަޔަލްތަކަށް ކަލަންޑަރު އެލާޓް ބަހައްޓާށެވެ: ހިލޭ ދޭ ޓްރަޔަލްއެއް ނަގާއިރު، އެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ 2 ދުވަސް ކުރިން ކެންސަލްކުރަން ހަނދާންކޮށްދޭ އެލާޓެއް ފޯނުގައި ބަހައްޓާށެވެ.
- ސިކުނޑީގެ "އަވަސްއަރުވާލުމުގެ" މަޅީގައި ނުޖެހޭށެވެ: އަގުހެޔޮވާ މުއްދަތު ހަމަވަނީ ކަމަށް ބުނެ ގުނާ ގަޑިތަކަށް ނުބަލައި، އަމިއްލައަށް ގޮތް ނިންމުމަށް ވަގުތު ނަގާށެވެ.
މި މައުލޫމާތަކީ އޮންލައިންކޮށް އުޅޭއިރު ރައްކާތެރިވުމަށް ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މުހިންމު މައުލޫމާތެކެވެ. ރައްޓެހިންނާއި އާއިލާއަށް ވެސް މި ކަންކަން އަންގައިދިނުމަށްޓަކައި ޝެއާކޮށްލައްވާ!

