ނުރައްކާތެރި އޮޅުމެއް: 10 ރުފިޔާގެ ސަޔަކަށް 500 ރުފިޔާ ދެވޭ ގޮތް ވަނީ ކީއްވެ؟

ހެންވޭރުގެ ކޯނަރު ކެފޭއެކެވެ. ކަސްޓަމަރަކު އަވަސް އަވަހަށް ކަޅު ސަޔަކާއި ހެދިކާއެއް ކައިލުމަށްފަހު، ފަތާފައިވާ ނޫޓެއް ކައުންޓަރަށް ދިނުމަށްފަހު ނުކުމެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. ސިކުންތުކޮޅެއް ފަހުން ކޭޝިއަރު ފައިސާ ވަތްގަނޑު ހުޅުވާލުމަށްފަހު އަންތަރީސްވިއެވެ. ކައުންޓަރު މަތީގައި އޮތީ އޭނާ އުއްމީދުކުރި 10 ރުފިޔާގެ ނޫޓެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ރަން އޮރެންޖު ކުލައިގެ 500 ރުފިޔާގެ ނޫޓެކެވެ.

މިއީ ހަމައެކަނި އެންމެ ކެފޭއެއްގައި ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ފިހާރަތަކާއި، ކެފޭ/ރެސްޓޯރެންޓްތަކުގެ އިތުރުން ޓެކްސީތަކުގައިވެސް ކޮންމެ ދުވަހަކު ތަކުރާރުވަމުން އަންނަ އާންމު ކަމެކެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އާންމުންގެ ފަރުވާކުޑަކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، މޯލްޑިވްސް މޮނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ނެރެފައިވާ "ރަން ދިހަފަހެތި" ނޫޓު ސީރީޒްގެ ކުޑަ އަދަދުތަކުގެ ނޫޓުތަކާއި ބޮޑެތި އަދަދުތަކުގެ ނޫޓުތަކުގެ މެދުގައި ހުންނަ ވައްތަރުކަމެވެ.

ދެ ބޮޑު އޮޅުން: 10 އާއި 500 އަދި 50 އާއި 1000

2016 ވަނަ އަހަރު އެމްއެމްއޭ އިން "ރަން ދިހަފަހެތި" ޕޮލިމާ ނޫޓު ސީރީޒް ތަޢާރަފުކުރިއިރު، އެ ނޫޓުތަކުގެ ރީތި ފަރުމާއާއި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފީޗަރުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައުރީފު ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް، ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތަކުގައި ދެ ޖޯޑު ނޫޓެއްގެ މެދުގައި އަބަދުވެސް އޮޅުންބޮޅުން އުފެދެއެވެ:

1. ރަން އަދި އޮރެންޖު ކުލައިގެ އޮޅުން: 10 ރުފިޔާ އާއި 500 ރުފިޔާ

• 10 ރުފިޔާ: އަލި ރީނދޫ-އޮރެންޖު ކުލައެއް ހުންނައިރު، ކުރިމަތީގައިވަނީ ރުކަށް އަރާ ރާވެރިއެކެވެ.
• 500 ރުފިޔާ: ގަދަ އޮރެންޖު-ރަން ކުލައެއް ހުންނައިރު، ކުރިމަތީގައިވަނީ ކަނބުރުވެރިކަމާއި ލިޔެލާޖެހުމުގެ މަސައްކަތެވެ.
• މައްސަލަ: އަލި މަޑު ކެފޭތަކުގެ ތެރޭގައި، ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި، އަދި ވޮލެޓުގައި ހުންނައިރު މިއިން ކޮންމެ ނޫޓެއްގެވެސް މައިގަނޑު ކުލައަކީ އޮރެންޖު/ރަން ކުލައަށް ވާތީ އަވަސް ނަޒަރަކުން ބަލައިލާއިރު ދެ ނޫޓު އެއްގޮތްވެއެވެ. 10 ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި 500 ރުފިޔާގެ ނޫޓެއް ދެވިއްޖެނަމަ، އެއީ 5,000 އިންސައްތައިގެ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.

2. ނޫ އަދި ފެހި ކުލައިގެ އޮޅުން: 50 ރުފިޔާ އާއި 1000 ރުފިޔާ

• 50 ރުފިޔާ: މަޑު ފެހި-ނޫ ކުލައެއް ހުންނައިރު، ކުރިމަތީގައިވަނީ ހުކުރު މިސްކިތުގެ މުންނާރެވެ.
• 1000 ރުފިޔާ: ކަނޑުގެ ނޫ-ފެހި ކުލައެއް ހުންނައިރު، ކުރިމަތީގައިވަނީ ވެލަލެކެވެ.
• މައްސަލަ: މި ދެ ނޫޓަކީވެސް ފެހި އާއި ނޫ ކުލައިގެ މައިގަނޑު ޝޭޑްތަކަށް ނިސްބަތްވާ ދެ ނޫޓެވެ. ބާރުބޮޑު ވަގުތުތަކުގައި ފިހާރަތަކުގެ ކޭޝިއަރުންނަށާއި، ލޮލުގެ ފެނުން އެހާ ސާފުނޫން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އަވަސް އަވަހަށް ފައިސާ ގުނާއިރު 50 ރުފިޔާ އާއި 1000 ރުފިޔާ ވަކިކުރަން އުނދަގޫވެއެވެ.

މުޅި މައްސަލައަށް 360 ޑިގްރީގެ ނަޒަރެއް

މި މައްސަލަ ސީރިއަސް ވަނީ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މުޅި މުޖުތަމައަށް މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާތީއެވެ:

އޭ. އާންމު ކަސްޓަމަރުން: މާލީ ބޮޑު ގެއްލުން

އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަވަސްއަރުވާލައިގެން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި 500 ނުވަތަ 1000 ރުފިޔާގެ ނޫޓެއް ދެވުމަކީ، ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް ބޮޑު މި ޒަމާނުގައި ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ދެރައެކެވެ. ތެދުވެރި ކޭޝިއަރުން އިތުރަށް ލިބޭ ފައިސާ ރައްދުކޮށްދިން ނަމަވެސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި އެ ފައިސާ އަނބުރާ ނުލިބި ގެއްލިގެންދެއެވެ.

ބީ. ވިޔަފާރިވެރިން: މައްސަލަތަކާއި ހިސާބު ދިމާނުވުން

ކެފޭތަކާއި، ކުދި ފިހާރަތަކާއި، ފެރީތައް ހިންގާ ފަރާތްތަކަށް މީގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ކަސްޓަމަރަކަށް 10 ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި 500 ރުފިޔާ ދެވުނުކަން 20 މިނެޓު ފަހުން އެނގިގެން އަނބުރާ އައިސް ފައިސާ ހޯދަން އެދޭއިރު، ސީސީޓީވީ ފޫޓޭޖެއް ނެތްނަމަ ބޮޑެތި ޒުވާބުތައް ހިނގައެވެ. އަދި ކޭޝިއަރަށް އޮޅިގެން ބާކީ ފައިސާގެ ގޮތުގައި 10 ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި 500 ރުފިޔާ ދެވިއްޖެނަމަ، ޝިފްޓް ނިންމާލާއިރު ކޭޝް ރެޖިސްޓަރއިން ބޮޑެތި އަދަދުތައް އުނިވެފައި ހުރެއެވެ.

ޖީ. އިންސާނީ އާދަތަކާއި ލޮލުގެ ފެނުން

• އެމްބޮސްޑް ފީޗަރސް: "ރަން ދިހަފަހެތި" ނޫޓުތަކުގައި ލޯ އަނދިރި މީހުންނަށް އަތުން ބަލައިގެން ނޫޓު ވަކިކުރަން އެނގޭނެހެން އެމްބޮސްކޮށްފައިވާ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން ނޫޓުތައް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވެމުންދާއިރު މި ފީޗަރުތައް އޮމާންވެ، ވަކިކުރަން އުނދަގޫވެއެވެ.
• ކުލަ ވަކިކުރަން އުނދަގޫވުން: ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ 8 އިންސައްތަ ފިރިހެނުންނަކީ ކުލަތައް ވަކިކުރަން އުނދަގޫވާ (Color Blindness) މީހުންނެވެ. ރީނދޫ-އޮރެންޖު (10) އާއި ރަން-އޮރެންޖު (500) ނުވަތަ ފެހި (50) އާއި ނޫ (1000) ގެ ތަފާތު އަވަސް ނަޒަރަކުން ވަކިކުރުމަކީ މިފަދަ މީހުންނަށް އިންތިހާއަށް ދަތި ކަމެކެވެ.

އޮޅުންތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން

މަރުކަޒީ ބޭންކުން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ނޫޓުތަކުގެ ކުލައަށް ނުވަތަ ފަރުމާއަށް ބަދަލެއް ގެންނަންދެން، އަމިއްލައަށް ރައްކާތެރިވުމަށް އަންނަނިވި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެވިދާނެއެވެ:

އަމަލީ އިރުޝާދު

1. ނޫޓުގެ ކަންމަތީގައިވާ ނަންބަރަށް ބަލާށެވެ: ހަމައެކަނި ނޫޓުގެ ކުލައަށް ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަންމަތީގައި ބޮޑުކޮށް ޖަހާފައިވާ އަދަދަށް (10, 50, 500, 1000) ސީދާ ބަލާލުމުގެ އާދަ ހައްދަވާށެވެ.
2. ވޮލެޓުގައި ފައިސާ ވަކިން ބަހައްޓާށެވެ: ކުދި އަދަދުތަކުގެ ނޫޓުތަކާއި (10, 20, 50) ބޮޑެތި އަދަދުތަކުގެ ނޫޓުތައް (100, 500, 1000) ވޮލެޓުގެ ދެ ބައިގައި ވަކިން ބަހައްޓާށެވެ.
3. ޑިޖިޓަލް ފައިސާ ބޭނުންކުރާށެވެ: QR ކޯޑު މެދުވެރިކޮށް ފައިސާ ފޮނުވުމާއި (Favara) ކާޑު ބޭނުންކުރުމަކީ އަތުން ފައިސާ ދެއްކުމުގައި އުޅޭ މިފަދަ އޮޅުންތަކުން މުޅިން ސަލާމަތްވެވޭނެ ކަމެކެވެ.