ނާސާގެ 3,200 ޕައުންޑުގެ "ސްވިފްޓް" ޓެލެސްކޯޕް ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓި ބިމަށް ވެއްޓި އަނދައިފި!
ފާއިތުވި 22 އަހަރު ދުވަހު ކާއިނާތުގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ގޮވުންތައް ދިރާސާކުރުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވި ނާސާގެ މަޝްހޫރު "ނީލް ގެހްރެލްސް ސްވިފްޓް އޮބްޒަވޭޓްރީ" (Swift Observatory) ޖައްވުގެ ތެރޭގައި ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓި، ރޯވެ އަނދަމުން ބިމުގެ އެޓްމޮސްފިއަރަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ.
1.5 ޓަނު (3,200 ޕައުންޑު) ބަރުދަން ހުރި މި ބުޅަނދަކީ 2004 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދުނިޔޭގެ އޯބިޓްގައި އެނބުރެމުން ދިޔަ ޓެލެސްކޯޕެކެވެ. ސައިންސްވެރިން ވަނީ މި އުޅަނދު ސަލާމަތްކުރުމަށް ޚާއްޞަ ރޮބޮޓިކް މިޝަނެއްވެސް ފޮނުވާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވުމުން، އުޅަނދު ވަނީ އިންޑޮނީޝިއާގެ ސުމާޓްރާ ސަރަޙައްދުގެ މަތިން ބިމުގެ އެޓްމޮސްފިއަރަށް ވަދެ، އެކީހެން އަނދައިގެން ގޮސްފައެވެ.
އުޅަނދު ވެއްޓެން މެދުވެރިވި ސަބަބާއި ސައިންސްގެ ޙަޤީޤަތް
އޯބިޓްގައިވާ ކޮންމެ ސެޓެލައިޓަކަށްވެސް "އެޓްމޮސްފެރިކް ޑްރެގް" (Atmospheric Drag) ނުވަތަ ބިމުގެ އެޓްމޮސްފިއަރުގެ ދަމާބާރުގެ އަސަރު ކުރެއެވެ. ފާއިތުވި ދެ އަހަރު ދުވަހު އިރުގެ ހަރަކާތްތައް (Solar Storms) އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، ދުނިޔޭގެ އެޓްމޮސްފިއަރުގެ މަތީ ފަށަލަ ފުޅާވެ، ސްވިފްޓް ޓެލެސްކޯޕް ތިރިއަށް ދަމައިގަންނަން ފެށިއެވެ.
- އޯބިޓް ތިރިވުން: 600 ކިލޯމީޓަރު މަތީގައި އޮތް ޓެލެސްކޯޕް، އިރުގެ ތޫފާންތަކުގެ ސަބަބުން 300 ކިލޯމީޓަރަށް ތިރިވިއެވެ.
- ސަލާމަތްކުރުމުގެ މިޝަން ނާކާމިޔާބުވުން: އުޅަނދު މައްޗަށް އުފުލައި ސަލާމަތްކުރުމަށް ނާސާއިން ކެޓަލިސްޓް ސްޕޭސް (Katalyst Space) ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެން ފޮނުވި "ލިންކް" (LINK) ރޮބޮޓިކް އުޅަނދަށް ޓެލެސްކޯޕްގެ އޯބިޓް މަތިކުރެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ.
- ކޮންޓްރޯލް ނެތި ވެއްޓުން: އުޅަނދުގެ އިންޖީނުގެ އެނގޭޖްމަންޓް ހުއްޓުމާއެކު، ނާސާއިން ވަނީ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ސިސްޓަމްތައް ނިވާލައި، ކޮންޓްރޯލެއް ނެތި ބިމަށް ވެއްޓެން ދޫކޮށްލާފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ އާންމުންނަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްތޯ؟
މިފަދަ ބޮޑެތި އުޅަނދުތައް ވެއްޓޭއިރު އާންމުންގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ ބިމުގައި ތިބި މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.
- އެޓްމޮސްފިއަރުގެ ހިމާޔަތް: ދުނިޔޭގެ އެޓްމޮސްފިއަރަށް ގަދަ ސްޕީޑުގައި ވަންނައިރު އުފެދޭ ގަދަ ހޫނުގެ ސަބަބުން (Friction) އުޅަނދުގެ ގިނަ ބައިތައް ވަނީ ވައިގެ ތެރެއަށް އަނދައި އަޅިއަށް ވެފައެވެ.
- ގެއްލުންވުމުގެ ފުރުޞަތު: ނާސާއިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި ބިމުގައި ހުރި މީހަކަށް މީގެ އެތިކޮޅަކުން ޖެހި ގެއްލުންވުމުގެ ފުރުޞަތަކީ 2001 އިން 1 އަށްވުރެ ކުޑަ ފުރުޞަތެކެވެ.
- ބާކީބައިތައް: އަދައިގެން ނުދިޔަ މެޓަލް ބައިތައް އިންޑޮނީޝިއާގެ އުތުރު ސުމާޓްރާ ކައިރި ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދަށް ވެއްޓިފައިވާ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
"ސްވިފްޓް" ގެ ތާރީޚީ ކާމިޔާބީތައް
އެންމެ 2 އަހަރުގެ މިޝަނަކަށް ޖައްވަށް ފޮނުވި ސްވިފްޓް ޓެލެސްކޯޕް ވަނީ 22 އަހަރު ވަންދެން ސައިންސްވެރިންނަށް އަގުނުކުރެވޭފަދަ މަޢުލޫމާތުތަކެއް ފޯރުކޮށްދީފައެވެ:
- 2,000 އަށްވުރެ ގިނަ ގާމާ-ރޭ ބާސްޓްސް (Gamma-Ray Bursts): ކާއިނާތުގައި ތަރިތައް ގޮވައިގެން އުފެދޭ އެންމެ ބާރުގަދަ ރޭޑިއޭޝަން ހަމަލާތައް ފާހަގަކުރުން.
- 1,400 އަށްވުރެ ގިނަ ސުޕަރނޯވާ (Supernovas): ތަރިތައް މަރުވެ ގޮވާ ގޮވުންތައް ކެމެރާއަށް ނެގުން.
- ހަބްލް އަދި ޖޭމްސް ވެބްގެ އެހީތެރިއެއް: އެހެން ބޮޑެތި ޓެލެސްކޯޕްތަކަށް ކާއިނާތުގެ މުހިންމު ހާދިސާތައް ހިނގާ ސަރަޙައްދުތައް ދައްކައިދޭ "ފަސްޓް ރެސްޕޮންޑަރ" އެއްގެ ރޯލު އަދާކުރުން.
ޖައްވީ ކުނި (Space Debris) ގެ އައު ގޮންޖެހުން
ސްވިފްޓް ޓެލެސްކޯޕްގެ ނިމުމާއެކު، ސައިންސްވެރިންގެ ސަމާލުކަން މިހާރު އޮތީ މުސްކުޅިވަމުންދާ އެހެން ޓެލެސްކޯޕްތަކަށެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މަޝްހޫރު "ހަބްލް ސްޕޭސް ޓެލެސްކޯޕް" ވެސް އިރުގެ ތޫފާންތަކުގެ ސަބަބުން ތިރިއަށް ދަމައިގަންނަމުންދާއިރު، 2030 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އެ އުޅަނދުވެސް ބިމަށް ވެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު އެބައޮތެވެ.
އިންސާނިއްޔަތުން ޖައްވަށް ފޮނުވާ އުޅަނދުތައް ޚިދުމަތް ނިމުމުން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ނައްތާލުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ސައިންސްވެރިންނަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމެވެ.
