އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލުން ފަލަސްޠީން ނެއްޓުން: އިމިގްރޭޝަނާއި، ހަތިޔާރުއެޅި ރެސިސްޓެންސް އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޕްރެޝަރު

ދިގު ދިހަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އިނގިރޭސިވިލާތުން ފަލަސްޠީނުގެ މައްޗަށް އަތްގަދަކޮށް، "މެންޑޭޓަރީ ފަލަސްޠީން" ގެ ނަމުގައި އެ ސަރަޙައްދު ކޮންޓްރޯލްކުރަން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ޔަހޫދީންގެ އިމިގްރޭޝަން އިތުރުވުމާއި، ޢަރަބީންގެ އިޢުތިރާޟްތަކާއި، ހަތިޔާރުއެޅި ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާޢަތްތަކުގެ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އިނގިރޭސީންނަށް އެ ސަރަޙައްދު ކޮންޓްރޯލްކުރުން ނުކުޅެދޭ ކަމަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ.

ތާރީޚީ ހެކިތަކާއި ތާރީޚީ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މި ސިޔާސީ ކަށިގަނޑުގެ ފެށުމަކީ 1917 ވަނަ އަހަރުގެ ބެލްފޯރ ޑިކްލަރޭޝަން (Balfour Declaration) އެވެ. މިއީ ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައި ޔަހޫދީންނަށް ޤައުމީ ވަޠަނެއް (National Home) ޤާއިމުކޮށްދިނުމަށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ވެވުނު ވައުދެކެވެ.

އިމިގްރޭޝަނާއި، ހަމަނުޖެހުން ބޮޑުވުން

އިނގިރޭސި ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ފަލަސްޠީނު އޮތް ދުވަސްވަރު، ވިލާތުން (ޔޫރަޕުން) ފަލަސްޠީނަށް ހިޖުރަކުރި ޔަހޫދީންގެ އަދަދު އިންތިހާއަށް އިތުރުވިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ފަލަސްޠީނުގެ ޢަރަބި އާބާދީގެ ނުރުހުމާއި ކަންބޮޑުވުން ބޮޑުވެ، އިނގިރޭސި ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ތަފާތު އިޙްތިޖާޖުތަކާއި އިޢުތިރާޟްތައް ފެށުނެވެ.

މި ހަމަނުޖެހުންތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށްޓަކައި އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ޔަހޫދީން ހިޖުރަކުރުމަށް ވަކި އިންތަކެއް (White Paper of 1939) ކަނޑައެޅިއެވެ. ނަމަވެސް، މި ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން ޔަހޫދީ ކާރިސީ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ނުރުހުން އިނގިރޭސީންނަށް އަމާޒުވިއެވެ.

1946: ކިންގް ޑޭވިޑް ހޮޓެލް ބޮން ގޮއްވާލުން

1940 ގެ އަހަރުތަކުގެ މެދުތެރެއަށް އައިއިރު، ޔަހޫދީ ސިއްރު ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާޢަތްތަކުން (އިރްގުން އަދި ލެހީ ފަދަ) ވަނީ އިނގިރޭސި އިދާރާތަކާ ދެކޮޅަށް ސީދާ ހަނގުރާމަ ފަށާފައެވެ.

މި ހަނގުރާމައިގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި އަދި ބޮޑު ހާދިސާއަކީ 1946 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި 22 ގައި ޤުދުސް (ޖެރޫސަލަމް) ގައި ހުންނަ ކިންގް ޑޭވިޑް ހޮޓެލް (King David Hotel) ބޮން ގޮއްވާލުމެވެ.

• ގެއްލުން: އިނގިރޭސި ސިވިލް އަދި މިލިޓަރީ ހެޑްކުއާޓަރސްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި މި ހޮޓެލް ގޮއްވާލުމުގެ ސަބަބުން 91 މީހުން މަރުވިއެވެ.
• ނަތީޖާ: މިއާއެކު އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ފަލަސްޠީނުގައި ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަރަންޓީނާއި ކްރައިސިސް އިންތިހާއަށް ގޯސްވެ، އެ ބިން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން މުޅިން ނެތިގެންދިޔައެވެ.

އެކުވި ދައުލަތްތަކަށް (UN) މައްސަލަ ހުށަހެޅުން

ފަލަސްޠީނުގެ ހާލަތު އަތުން ނެއްޓުމުން، އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ނިންމީ މައްސަލަ އަލަށް އުފެދުނު އެކުވި ދައުލަތްތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާ (ޔޫއެން) އަށް ހުށަހެޅުމަށެވެ.

އދ. އިން އުފެއްދި ޚާއްޞަ ކޮމިޓީ (UNSCOP) އިން ހުށަހެޅީ ފަލަސްޠީނުގެ ބިން ދެ ދައުލަތަކަށް (ޔަހޫދީ ދައުލަތަކާއި ޢަރަބި ދައުލަތަކަށް) ބަހާލުމަށެވެ. އަދި މުޤައްދަސް ރަށް، ޤުދުސް (ޖެރޫސަލަމް) ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާއެއްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ.

• ބޮޑުބާރުތަކުގެ ތާއީދު: ފިނި ހަނގުރާމައިގެ (Cold War) ކުރިއެރުންތަކާއެކު، އެމެރިކާއާއި ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން (USSR) އިން ތަފާތު ސިޔާސީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި މި ބަހާލުމުގެ ޕްލޭނަށް (Partition Plan) ތާއީދުކުރިއެވެ.

• އދ. ގެ ނިންމުން: 1947 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު 29 ގައި އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުން ޤަރާރު 181 ފާސްކޮށް، މި ބަހާލުމަށް އަންގާފައެވެ.

މި ނިންމުމަކީ 1948 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލު އުފެއްދުމަށާއި، އޭގެ ފަހުން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ދެމިގެންވާ އަރަބި-އިސްރާއީލު ކޮންފްލިކްޓާއި ފަލަސްޠީނުގެ ބިމުގައި ހިނގަމުންދާ ބޮޑެތި ހަނގުރާމަތަކުގެ ފެށުމެވެ.