ފޯކާއި ހުނި: ދިވެހިންގެ އާދަކާދައިގެ ތެރެއިން އަންނަ ނުރައްކާތެރި ކެންސަރުގެ ޙަޤީޤަތް
ސިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާއާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިއްޙީ ތަޙްޤީޤުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އަނގައިގެ ކެންސަރުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި ރާ ބުއިމެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވިފައިވާ އެޕިޑެމިއޮލޮޖިކަލް ދިރާސާތަކުން ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތު އަދި ނުރައްކާތެރި ޙަޤީޤަތެކެވެ. ދިވެހިންގެ އަނގަޔާއި ކަރުތެރޭގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ކެއުމުގެ އާދައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފޯއް (ސުޕާރީ/ފުވައް) އެވެ.
އާބާދީގެ 80 އިންސައްތަ މީހުންގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ އާދައެއް
ދުނިޔޭގެ ސިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާ (WHO) ގެ 'ސްޓެޕް' ސަރވޭތަކާއި ޤައުމީ ދިރާސާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި މީހުންގެ އާބާދީގެ 80 އިންސައްތައާ ގާތްކުރާ އަދަދެއްގެ މީހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ފޯއް ނުވަތަ ސުޕާރީގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރެއެވެ.
ކެއުމަށްފަހު ނުވަތަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުވައް ކެއުމަކީ ދިވެހި އިޖުތިމާޢީ ޘަޤާފަތުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ހިފާފައިވާ ކަމަކަށްވުމުން، މިއީ އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތް އާދައެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރިޔަސް ސުޕާރީއާއި ހުނިން ނުރައްކާ
މި މައްސަލައިގައި ސިއްޙީ ދިރާސާވެރިންނަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ޙައިރާންކަމަކީ، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރާ އަދި ކްލާސިކް ރިސްކު ފެކްޓަރތަކުން ދުރުގައި ތިބޭ މީހުންގެ މެދުގައިވެސް އަނގައިގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިވާ އޯރަލް ސަބްމިއުކަސް ފައިބްރޯސިސް (OSMF) އާއި ކެންސަރަށް ބަދަލުވުމުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާތައް އާދަޔާޚިލާފަށް އިތުރުވުމެވެ.
މިކަން މެދުވެރިވާ ސައިންޓިފިކް ސަބަބުތައް:
- އަރެކޮލިން (Arecoline) ގެ ނުރައްކާ: ފުވައް/ފޯކުގައި އެކުލެވޭ އަރެކޮލިން އަލްކަލޮއިޑަކީ އަމިއްލަޒާތުގައިވެސް ސެލްތަކަށް ބަދަލުގަނެ، ކެންސަރަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ މާއްދާއެކެވެ.
- ހުނީގެ ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލް ރިއެކްޝަން: ފުވައް، ބިލެތް އަދި ހުނި (Slaked Lime) އެއްކޮށްގެން ހަފާއިރު، ހުނީގައި ހުންނަ އަލްކަލައިން މާއްދާއާއި ފޯކުގައިވާ އަރެކޮލިން އެކުވެގެން އުފެދޭ ކެމިކަލް ރިއެކްޝަންގެ ސަބަބުން އަނގައިގެ މަސްތަކާއި ތުނި ދުއްޔަށް ސީދާ ގެއްލުންލިބި، ސެލްތައް ކެންސަރަށް ބަދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތު އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވެގެންދެއެވެ.
އާންމުން ސަމާލުވާންވީ ކަންކަން
ސިއްޙީ މާހިރުން އިރުޝާދުދެއްވާ ގޮތުގައި، ސުޕާރީއާއި ފުވައް-ބިލެތް ކެއުމަކީ ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމެއްކަން ދެނެގަނެ، އެކަމުން ދުރުހެލިވުން މުހިންމެވެ.
އަނގައިގެ ތެރޭގައި ފަކްސް އުފެދުން، އަނގަ ހުޅުވަން ދަތިވުން، ނުވަތަ ފަސޭހަނުވާ ފުންނާބުތަކާއި ފުންގަނޑުތައް ހުރުމަކީ ވަގުތުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި ސިއްޙީ އެހީތެރިކަން ހޯދަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.
