ހައުސް އޮފް ސައުދު، ހަތްވަނަބައި؛ 1932 ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އުފަންވުން
1932 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓެމްބަރު 23 ވަނަ ދުވަހަކީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ މުހިއްމު ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ދުވަހެވެ. މި ދުވަހު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އާލް ސަޢުދު ވަނީ އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ހުރި ތަފާތު ސަރަޙައްދުތައް އެއްކޮށް، އެ ދައުލަތަށް ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ނަން ދީ، އެއް މަރުކަޒީ ވެރިކަމެއްގެ ދަށުގައި ރަސްމީކޮށް ގާއިމްކުރެއްވާފައެވެ.
މި ޙާދިސާއަކީ އެއް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަނި ޙާޞިލުވި ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިގު ތާރީޚީ ޒަމާނެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގި ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމާއި، ހަނގުރާމަތަކާއި، އެއްބަސްވުންތަކާއި، ދައުލަތް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ނަތީޖާއެކެވެ. 1727 ވަނަ އަހަރު ދިރްޢިއްޔާގައި ފެށުނު ފުރަތަމަ ސަޢޫދީ ދައުލަތާއި، 1824 ވަނަ އަހަރު ރިޔާދުގައި ގާއިމްވި ދެވަނަ ސަޢޫދީ ދައުލަތުގެ ތާރީޚީ ތަޖުރިބާތައް މި އާ ދައުލަތުގެ އުފެދުމާ ގުޅިގެން އެބަހުރިއެވެ.
1902 ވަނަ އަހަރު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އާލް ސަޢުދު ރިޔާދު އަލުން ހޯދުމުން ފެށުނު ސިޔާސީ މަސައްކަތް، ތިރީސް އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކުރިއަރަމުން ދިޔައެވެ. މި މުއްދަތުގައި ނަޖުދާއި، އަލް އަޙްސާއާއި، ހާއިލާއި، ޙިޖާޒާއި، އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތައް އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށަށް ގެނެވުނެވެ. މި ސަރަޙައްދުތަކަކީ ތާރީޚާއި، ޘަޤާފަތާއި، މުޖުތަމަޢާއި، އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކުގެ ގޮތުން ތަފާތު ސަރަޙައްދުތަކެކެވެ.
އެ ޒަމާނުގައި ނަޖުދުގެ މުޖުތަމަޢު މައިގަނޑުކޮށް ގުޅިފައި ހުރީ ޤަބީލާތަކާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ސަހަރާގެ ދިރިއުޅުމާއެވެ. އެކަމަކު ޙިޖާޒުގެ މައްކާއާއި މަދީނާއަކީ ޙައްޖުވެރިންނާއި ވިޔަފާރިވެރިން އައުމުގެ ސަބަބުން އިގްތިސާދީ ހަރަކާތް ހިނގާ ޝަހަރުތަކެކެވެ. އަދި އިރުމަތީ ސަރަޙައްދުގެ އަލް އަޙްސާއަކީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ވިޔަފާރިއާއި ބަނދަރުތަކާ ގުޅިގެން މުހިއްމު ސަރަޙައްދެކެވެ. މިފަދަ ތަފާތު މުޖުތަމަޢުތަކެއް އެއް ސަރުކާރެއްގެ ދަށުގައި ހިންގުމަކީ ފަސޭހަ މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ.
މި އާ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަކަށް ހޮވުނީ ރިޔާދެވެ. ރިޔާދަކީ ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އާލް ސަޢުދު 1902 ވަނަ އަހަރު އަލުން ހޯދި ޝަހަރެވެ. އަދި އެ ޝަހަރަކީ ދެވަނަ ސަޢޫދީ ދައުލަތުގެވެސް ވެރިރަށެވެ. އެހެންވެ، ރިޔާދު އާ ދައުލަތުގެ ސިޔާސީ އަދި އިދާރީ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުވިއެވެ.
ދައުލަތް ގާއިމްވުމާއެކު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ރަސްގެފާނަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ، ތަފާތު އިދާރީ ނިޒާމުތަކެއް އެއް މަރުކަޒީ ވެރިކަމެއްގެ ދަށަށް ގެނައުމެވެ. މިގޮތުން ސަރުކާރުގެ އިދާރީ ބާރު ފުޅާކޮށް، ސަރަޙައްދުތަކުގެ ވެރިންނާއި މައި ސަރުކާރާ ދެމެދު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ފިޔަވަޅުތައް އެޅުނެވެ. އަދި އެ ޒަމާނުގައި ހުރި މަދު މާލީ ވަޞީލަތްތަކާއެކު ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތްތައް ހިންގުމަކީވެސް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
އާ ދައުލަތުގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތުވެސް މިއަދުގެ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއާ އެއްގޮތެއް ނޫނެވެ. 1932 ވަނަ އަހަރު އެ ދައުލަތަކީ ތެލުގެ ވިޔަފާރިއިން ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ދައުލަތެއް ނޫނެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ޙައްޖުވެރިން އައުމާއި، ވިޔަފާރިއާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، އެހެނިހެން އާމްދަނީގެ މަސްދަރުތަކަށް ބަރޯސާވާން ޖެހުނެވެ. މި ދައުލަތުގެ އިޤްތިޞާދީ މުސްތަޤްބަލު ބޮޑަށް ބަދަލުވީ 1938 ވަނަ އަހަރު ވިޔަފާރިއަށް ބޭނުންކުރެވޭ މިންވަރުގެ ތެޔޮ ފެނުމުގެ ފަހުންނެވެ.
އަދި އެ ޒަމާނުގައި އެހެން ޤައުމުތަކާ ސިޔާސީ އަދި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމަކަށް ވިއެވެ. ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ އާ ދައުލަތުގެ ސިޔާސީ އިސްތިޤްލާލު ރައްކާކޮށް، އެހެން ދައުލަތްތަކާ ގުޅުން އުފައްދައި، ބޭރުގެ ތާއީދު ހޯދުމަށް ސަމާލުކަން ދެއްވާފައެވެ. މިއީ އާ ދައުލަތް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދުނިޔޭގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ދައުލަތަކަށް ހެދުމުގެ މުހިއްމު ބައެކެވެ.
ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ ގާއިމްވުމަކީ އެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ހުރިހާ ސިޔާސީ އަދި އިޖްތިމާއި މައްސަލައެއް އެއްފަހަރާ ޙައްލުވި ކަމެއް ނޫނެވެ. ތަފާތު ޤަބީލާތަކާއި ސަރަޙައްދުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ފަރަޤުތަކާއި، އިދާރީ ދަތިތަކާއި، މާލީ ގޮންޖެހުންތައް އަދިވެސް ހުރިއެވެ. ނަމަވެސް، އެއް މަރުކަޒީ ވެރިކަމެއް ގާއިމްވުމުން މި މައްސަލަތައް ޤައުމީ މިންގަނޑުން ޙައްލުކުރުމަށް އާ ފުރުޞަތެއް ލިބުނެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 23 ވަނަ ދުވަހަކީ މިއަދުވެސް ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ޤައުމީ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރާ ދުވަހެވެ. މި ދުވަހު ފާހަގަކުރަނީ 1932 ވަނަ އަހަރު ޒަމާނީ ސަޢޫދީ ރާއްޖެ ރަސްމީކޮށް ގާއިމްވިކަމެވެ. މިއީ ފެބްރުއަރީ 22 ވަނަ ދުވަހު ފާހަގަކުރާ ސަޢޫދީ ފައުންޑިންގ ޑޭއާ ތަފާތު ދުވަހެކެވެ. ފެބްރުއަރީ 22 ގައި ފާހަގަކުރަނީ 1727 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ސަޢޫދީ ދައުލަތް ގާއިމްވިކަމެވެ.
1932 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއަކީ މިއަދުގެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ އަދި ސިޔާސީ ބާރުވެރި ދައުލަތް ވާން ފެށި ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއެވެ. އެ ޒަމާނުގައި އެ ގައުމަށް ކުރިމަތިވި މާލީ އަދި އިދާރީ ދަތިތައް ވަރަށް ބޮޑު ނަމަވެސް، ފަހުގެ އަހަރުތަކުގައި ތެޔޮ ފެނުމާއި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތް ފުޅާވުމާއެކު، އެ ދައުލަތުގެ ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ މަޤާމު ބޮޑަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ.
