ހައުސް އޮފް ސައުދު، ހަވަނަބައި؛ ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އާލް ސަޢުދު: އެއް ދައުލަތަކަށް އެއްކުރުމުގެ މަގު | 1902–1932
1891 ވަނަ އަހަރު ދެވަނަ ސަޢޫދީ ދައުލަތް ވެއްޓުމާއެކު، އާލް ސަޢުދުގެ އާއިލާ ވަނީ ރިޔާދު ދޫކޮށް ފިލާދާން މަޖްބޫރުވެފައެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ނަޖުދުގެ ބޮޑު ބަޔެއް ހުރީ ހާއިލްގެ އާލް ރަޝީދު އާއިލާގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައެވެ. ސަޢޫދީ އާއިލާގެ އެތައް މީހަކު ކުވެއިތުގައި ފިލާތިބި ނަމަވެސް، އެ އާއިލާގެ ވެރިކަން އަލުން ހޯދުމުގެ އުއްމީދު ނުނިމުނެވެ.
މި އާއިލާގެ ތެރެއިން ޒުވާން ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އާލް ސަޢުދު ވަނީ އޭނާގެ އާއިލާގެ ވެރިކަން އަލުން ގާއިމްކުރުމުގެ އަމާޒު ކަނޑައަޅަވާފައެވެ. އޭނާގެ މަޤްޞަދަކީ ރިޔާދު އަލުން ހޯދައި، އާލް ސަޢުދުގެ ސިޔާސީ ބާރު އަލުން ގާއިމްކުރުމެވެ. މި މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށް އޭނާ ވަނީ ކުޑަ ލަޝްކަރެއް އެއްކޮށް، ރިޔާދަށް އަލުން އަނބުރާ ދިއުމަށް ތައްޔާރުވެފައެވެ.
1902 ވަނަ އަހަރު ޖެނުއަރީ މަހު 15 ވަނަ ދުވަހު، ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އާލް ސަޢުދު ވަނީ އޭނާއާއެކު ދިޔަ ކުޑަ ލަޝްކަރާއެކު ރިޔާދަށް ޙަމަލާދީ، އެ ޝަހަރު އަލުން ފަތަޙަކުރެއްވާފައެވެ. މި ޙަމަލާގެ ތެރެއިން ރިޔާދުގެ މަސްމަކް ބަލަކިލައަށް ވަދެ، އެ ޒަމާނުގެ ވެރިޔާ ޢަޖްލާން ބިން މުޙައްމަދު އަލް ޢަޖްލާން ބަލިކޮށް، ރިޔާދުގެ ވެރިކަން އަލުން ހޯދިއެވެ. މިއީ އާލް ސަޢުދުގެ ތާރީޚުގައި އާ މަރުޙަލާއެއް ފެށުނު މުހިއްމު ޙާދިސާއެކެވެ.
ރިޔާދު ފަތަޙަކުރުމަކީ ޢަބްދުލްޢަޒީޒުގެ ސިޔާސީ ކުރިއެރުމުގެ ފުރަތަމަ ބޮޑު ފިޔަވަޅެވެ. އެހެނަސް، އެއީ މުޅި އަރަބި ޕެނިންސިއުލާ އެއްކުރެވުނު ކަމެއް ނޫނެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ނަޖުދުގެ ތަފާތު ސަރަޙައްދުތައް ހުރީ ތަފާތު ވެރިންނާއި ޤަބީލާތަކުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައެވެ. އަދި ހާއިލްގެ އާލް ރަޝީދު އާއިލާ ވަނީ އަދިވެސް ސިޔާސީ އަދި ޢަސްކަރީ ބާރު ހިފަހައްޓައިފައެވެ.
އެހެންވެ، ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ ރިޔާދުގެ ވެރިކަން ހޯދުމަށް ފަހު، ނަޖުދުގެ އެހެން ސަރަޙައްދުތަކަށް އޭނާގެ ނުފޫޒު ފުޅާކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވާފައެވެ. މި މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޢަސްކަރީ ހަމަލާތަކާއި، ސިޔާސީ މަޝްވަރާތަކާއި، ޤަބީލާތަކާ ހެދުނު އެއްބަސްވުންތައް ހިމެނުނެވެ. މިގޮތުން އޭނާ ވަނީ ބައެއް ސަރަޙައްދުތައް ޢަސްކަރީ ބާރުން ހޯދައި، އަނެއް ބައެއް ސަރަޙައްދުތައް ސިޔާސީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތެރެއިން އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައެވެ.
1913 ވަނަ އަހަރު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ އަލް އަޙްސާގެ ސަރަޙައްދު ހޯދައި، އެ ސަރަޙައްދު އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައެވެ. މިއީ ސަޢޫދީ ދައުލަތުގެ ބާރު އަރަބި ޕެނިންސިއުލާގެ އިރުމަތީ ސަރަޙައްދުތަކަށް ފުޅާވުމުގެ މުހިއްމު ފިޔަވަޅެކެވެ. އަލް އަޙްސާއަކީ ވިޔަފާރިއާއި ދަނޑުވެރިކަމާއި ބަނދަރުތަކާ ގުޅިގެން މުހިއްމު ސަރަޙައްދެކެވެ.
1921 ވަނަ އަހަރު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ ހާއިލްގެ ވެރިކަން ހޯދައި، އާލް ރަޝީދުގެ އާއިލާގެ ސިޔާސީ ބާރު ނިންމާލާފައެވެ. މިއީ އާލް ސަޢުދުގެ އާއިލާގެ ދިގު ޒަމާނެއްގެ ދެކޮޅުވެރިކަމެއް ނިމުމަކަށް އައި ޙާދިސާއެކެވެ. އެއާއެކު ނަޖުދުގެ ބޮޑު ބަޔެއް އެއް ވެރިކަމެއްގެ ދަށަށް އައެވެ.
ޢަބްދުލްޢަޒީޒުގެ އެއްބައިވަންތަކުރުވުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެންމެ މުހިއްމު މަރުޙަލާއެއް ފެށުނީ 1924 ވަނަ އަހަރެވެ. އެ އަހަރު އޭނާގެ ލަޝްކަރުތައް ވަނީ ޙިޖާޒުގެ ސަރަޙައްދަށް ކުރިއަރައި، މައްކާގެ ވެރިކަން ހޯދާފައެވެ. ފަހުން 1925 ވަނަ އަހަރު މަދީނާއާއި ޖިއްދާގެ ވެރިކަން ހޯދުމާއެކު، ޙިޖާޒުގެ ބޮޑު ބައެއް އޭނާގެ ދައުލަތުގެ ދަށަށް އައެވެ.
ޙިޖާޒު ހޯދުމަކީ ސަޢޫދީ ތާރީޚުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ޙާދިސާއެކެވެ. އެ ސަރަޙައްދުގައި އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ މުޤައްދަސް ދެ ޝަހަރު ކަމަށްވާ މައްކާއާއި މަދީނާ ހިމެނޭތީ، އެ ސަރަޙައްދުގެ ވެރިކަން ހޯދުމުން ޢަބްދުލްޢަޒީޒުގެ ދައުލަތަށް ދީނީ އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން ބޮޑު މުހިއްމުކަމެއް ލިބުނެވެ. އަދި ޙައްޖުވެރިންގެ ކަންކަން ހިންގުމާއި އެ ސަރަޙައްދުގެ އިދާރީ ނިޒާމު ހިންގުމުގެ ޒިންމާވެސް އެ ދައުލަތަށް އައެވެ.
1926 ވަނަ އަހަރު ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ ޙިޖާޒުގެ ރަސްގެފާނުގެ ލަޤަބު ހޯދަވާފައެވެ. ފަހުން 1927 ވަނަ އަހަރު ނަޖުދާއި ޙިޖާޒުގެ ވެރިކަމުގެ ސިޔާސީ މަރުކަޒީ ބާރު އިތުރުކޮށް، ދައުލަތުގެ ބިންގާ އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރެވުނެވެ. މި މަރުޙަލާގައި ތަފާތު ސަރަޙައްދުތަކުގެ އިދާރީ ނިޒާމުތައް ގުޅުވައި، އެއް ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުމަށް މަގު ފަހިވިއެވެ.
މި ސިޔާސީ ކުރިއެރުންތައް ޙާޞިލުކުރުމަށް ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ވަނީ ޢަސްކަރީ ބާރު އެކަނި ބޭނުންކޮށްފައެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ވަނީ ތަފާތު ޤަބީލާތަކާއި ވެރިންނާ ސިޔާސީ އެއްބަސްވުންތައް ހަދައި، އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި މަޝްވަރާތައް ބޭނުންކޮށް، ދައުލަތުގެ ބާރު ފުޅާކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ފުޅާވުމުގެ މަގުގައި ތަފާތު ޤަބީލާތަކާއި ދެކޮޅުވެރިންނާ ހަނގުރާމަތައް ހިނގި، އެތައް މީހަކަށް ގެއްލުންވެސް ލިބިފައިވެއެވެ.
1932 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓެމްބަރު 23 ވަނަ ދުވަހު، ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އާލް ސަޢުދު ވަނީ އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ހުރި ތަފާތު ސަރަޙައްދުތައް އެއްކޮށް، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދައުލަތް ގާއިމްކުރެއްވާކަމަށް އިޢުލާންކުރެއްވާފައެވެ. މިއީ ތިންވަނަ ސަޢޫދީ ދައުލަތް ޒަމާނީ ގޮތުގައި ގާއިމްވި މުހިއްމު ތާރީޚީ ދުވަހެވެ.
