ހައުސް އޮފް ސަޢުދު – މިޒަމާނުގައި މިކިޔާ ސައޫދި އަރަބިއްޔާ އުފެދިގެން އައިގޮތް
ދުވަސް 1 – ހައުސް އޮފް ސަޢުދު ފެށުނު ގޮތް | 15 ވަނަ ގަރުނުން 1727 އަށް
ހައުސް އޮފް ސަޢުދުގެ ތާރީޚީ ވާހަކަ ފެށެނީ އަރަބި ޕެނިންސިއުލާގެ މެދުގައި އޮންނަ ނަޖުދުގެ ސަރަޙައްދުންނެވެ. އެ ޒަމާނުގައި އަރަބި ޕެނިންސިއުލާގެ ތަފާތު ސަރަޙައްދުތައް ހިންގަމުން ދިޔައީ ތަފާތު ޤަބީލާތަކާއި ކުޑަ އެމިރޭޓްތަކުގެ ވެރިންނެވެ. އެއް މަރުކަޒީ ސަރުކާރެއްގެ ދަށުގައި މުޅި ސަރަޙައްދު ނުހިމެނޭތީ، ތަފާތު ޤަބީލާތަކާއި ވެރިންގެ މެދުގައި ބާރާއި ނުފޫޒު ހޯދުމަށް ވާދަވެރިކަން ހުރިއެވެ.
1446 ވަނަ އަހަރު މަނީ ބިން ރަބިއްޔާ އަލް މުރައިދީ ވަނީ ދިރިޔާގެ އަސާސް އެޅިފައެވެ. ދިރިޔާއަކީ ފަހުގެ ޒަމާނުތަކުގައި ސަޢޫދީ ދައުލަތުގެ އުފެދުމަށް ބިންގަލަކަށް ވި މުހިއްމު ތަނެކެވެ. އެ ސަރަޙައްދަކީ ވާދީ ޙަނީފާގެ ކައިރީގައި އޮތް، ދަނޑުވެރިކަމާއި ވިޔަފާރި ކުރުމަށް މުހިއްމު ތަނެކެވެ. ފެނާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ފުރުޞަތުތައް ހުރުމުން، ދިރިޔާ އަހިސްތާއިން މީހުން ދިރިއުޅޭ އަދި ވިޔަފާރި ކުރެވޭ މަރުކަޒަކަށް ކުރިއެރިއެވެ.
މަނީ ބިން ރަބިއްޔާގެ ފަހުން، އޭނާގެ ދަރިފުޅުންނާއި އާއިލާގެ އެހެން ޖީލުތަކުން ދިރިޔާގެ ވެރިކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. މިގޮތުން ވެރިކަން އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ބަދަލުވެމުން، އެ އާއިލާގެ ސިޔާސީ ބާރާއި ނުފޫޒު އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. އެ އާއިލާގެ ވެރިން ވަނީ ދިރިޔާގެ އާމަންކަމާއި ވިޔަފާރި ކުރިއެރުވުމަށް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކޮށްފައެވެ.
ދިރިޔާގެ ވެރިކަމުގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ މުހިއްމު ބަދަލެއް އައީ 1727 ވަނަ އަހަރެވެ. އެ އަހަރު އިމާމް މުޙައްމަދު ބިން ސަޢުދު ވަނީ ދިރިޔާގެ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަނެފައެވެ. އޭނާގެ ވެރިކަމާއެކު، ދިރިޔާ ހަމައެކަނި ކުޑަ އެމިރޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ނުހުރެ، އިތުރަށް ބާރުގަދަ ސިޔާސީ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުވުމުގެ މަރުޙަލާއެއް ފެށުނެވެ.
މުޙައްމަދު ބިން ސަޢުދުގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ދިރިޔާގެ ސިޔާސީ އެކުވެރިކަން އިތުރުކޮށް، އިދާރީ ނިޒާމު ބާރުގަދަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރެވުނެވެ. އަދި ދިރިޔާގެ އާރުތިޞާދީ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށް، އެ ސަރަޙައްދުގެ އާމަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ވެސް އިސްކަން ދެވުނެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދިރިޔާގެ ނުފޫޒު ކައިރީގެ ސަރަޙައްދުތަކަށް ފުޅާވުމުގެ މަގު ފަހިވިއެވެ.
1727 ވަނަ އަހަރު މިގޮތުން ފެށުނު ވެރިކަމަކީ، ފަހުން ފުރަތަމަ ސަޢޫދީ ދައުލަތް އުފެދުމުގެ ބިންގަލަކަށް ވި މުހިއްމު ތާރީޚީ ޙާދިސާއެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އެއް އާއިލާއެއްގެ ވެރިކަން ފެށުނު ތާރީޚެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަރަބި ޕެނިންސިއުލާގެ ސިޔާސީ ތާރީޚު ބަދަލުކުރި، އަދި ފަހުން މިއަދުގެ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ އުފެދުމަށް މަގު ފަހިކޮށްދިން މުހިއްމު ފެށުމެކެވެ.
