ހަނދުގެ "ނުފެންނަ ފަރާތުގެ" ސިއްރު އެނގިއްޖެ: ދެފަރާތް އެހާ ތަފާތުވީ ކީއްވެ؟
އަހަރެމެންނަށް ދުނިޔެއަށް އަބަދުވެސް ފެންނަން ހުންނަ ހަނދުގެ ފަރާތަކީ އޮމާން، އަނދިރި "ކަނޑުތަކެއް" ނުވަތަ ކަޅު ކުލައިގެ ފެތުރިފައިވާ ސަރަހައްދުތަކެއް އެކުލެވޭ ފަރާތެކެވެ. ނަމަވެސް، ދުނިޔެއަށް ނުފެންނަ ހަނދުގެ ފަހަތްފަރާތަކީ އުސް ފަރުބަދަތަކާއި، އަޑިގުޑަން ވަޅުގަނޑުތަކުން ފުރިގެންވާ ނާމާން ސަރަހައްދެކެވެ.
ސައިންސްވެރިން އެތައް ދަހަރެއް ވަންދެން ހައްލުނުކުރެވި ވެފައި އޮތް މި ބޮޑު ސިއްރުގެ ޖަވާބު، ޗައިނާގެ "ޗާންގް-6" (Chang'e-6) މިޝަނުން ހަނދުގެ ނުފެންނަ ފަރާތުން އެއްކޮށްގެން ދުނިޔެއަށް ގެނައި ފަސްގަނޑާއި ގައުތައް ދިރާސާކުރުމަށްފަހު ސައިންސްވެރިން މިވަނީ ހޯދާފައެވެ.
1. ދެފަރާތުގެ ތަފާތަކީ ކޮބާ؟
- އަހަރެމެންނަށް ފެންނަ ފަރާތް (Near Side): މަޑު ކޮންކްރީޓް ކުލައަކަށް ހުންނަ،ވޮލްކާނޫނީ (volcanic) އަލިފާންފަރުބަދަތަކުގެ ލާވާ ފެތުރިގެން އުފެދިފައިވާ އޮމާން "މާރިއާ" ނުވަތަ އަނދިރި ސަރަހައްދުތައް ގިނައެވެ.
- ނުފެންނަ ފަރާތް (Far Side): ލާވާގެ އަސަރު ވަރަށް ކުޑައެވެ. މުޅިންވެސް ހުންނަނީ އެސްޓްރޮއިޑްތަކާއި އުއްކާތައް ޖެހިގެން އުފެދިފައިވާ ފުން ވަޅުގަނޑުތަކާއި (craters) ބޯ ތޮށިގަނޑެކެވެ.
2. މިކަން މެދުވެރިވި އަސްލު ސަބަބަކީ ކޮބާ؟
ސައިންސްވެރިން ހޯދި ހޯދުންތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، މީގެ ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން ހަނދު އުފެދެމުން އައިރު، ދުނިޔޭގެ އެކީގައިވާ ގްރެވިޓީ ނުވަތަ ދަމާބާރުގެ ސަބަބުން (Tidal Heating) ހަނދުގެ އެތެރޭގެ ހޫނުމިން ދެފަރާތުގައި އުފެދުނީ ދެގޮތަކަށެވެ.
- ދުނިޔެއާ ވީ ފަރާތުގައި ބޮޑެތި "މެގްމާ ކަނޑުތައް": ދުނިޔޭގެ ބާރުގަދަ ގްރެވިޓީގެ ސަބަބުން ހަނދުގެ ދުނިޔެއާ ވީ ފަރާތުގެ އެތެރެއަށް ބޮޑު ހޫނެއް ލިބި، އެތެރޭގައިވާ ގައުތައް ދިޔަވެ، ދަނޑިމާރިއާ އަދި ލާވާގެ ބޮޑެތި ކަނޑުތަކެއް އުފެދުނެވެ. މި ލާވާތައް ބޭރަށް ފްލޯވެގެން އޮމާން ސަރަހައްދުތައް އުފެދުނެވެ.
- ނުފެންނަ ފަރާތް ފިނިވެ، ތޮށިގަނޑު ބޯވުން: ހަނދުގެ ނުފެންނަ ފަރާތަށް ދުނިޔޭގެ މި ހޫނުގެ އަސަރު ކުޑަވުމުން، އެފަރާތް އަވަހަށް ފިނިވެ، ބޭރުގެ ތޮށިގަނޑު (crust) ވަރަށް ބޯވިއެވެ. ބޯ ތޮށިގަނޑުގެ ސަބަބުން އެތެރޭގައި ހުރި ލާވާތަކަށް ބޭރަށް ނުކުމެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ.
3. "ޗާންގް-6" މިޝަންގެ ތާރީޚީ ކާމިޔާބީ
ޗައިނާގެ Chang'e-6 އަކީ އިންސާނީ ތާރީޚުގައިވެސް ހަނދުގެ ނުފެންނަ ފަރާތަށް ޖައްސައި، އެތަނުގެ ފަސްގަނޑުގެ ސާމްޕަލް ދުނިޔެއަށް ގެނައި ފުރަތަމަ ސްޕޭސްކްރާފްޓެވެ.
މި ސާމްޕަލްތައް އޭރިއާގެ ކެމިކަލް އަދި ރޭޑިއޯއެކްޓިވް މާއްދާތައް ތަހުލީލުކުރުމުން، ހަނދުގެ ނުފެންނަ ފަރާތުގައި އަލިފާންފަރުބަދައިގެ އުފެދުންތައް ވަރަށް ކުރިން ހުއްޓުނުކަމާއި، ހަނދުގެ ދެފަރާތުގެ އުމުރާއި ކެމިކަލް އުފެދުމުގައި ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް ހުރިކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.
💡 އާންމުންނަށް އެނގުން މުހިންމު ކަންކަން:
- ހަނދުގެ ނުފެންނަ ފަރާތަކީ "އަނދިރި ފަރާތެއް" ނޫނެވެ: ގިނަ މީހުން "Dark Side of the Moon" އޭ ކިޔަސް، އެއީ އަނދިރި ފަރާތެއް ނޫނެވެ. އެފަރާތަށްވެސް އިރުގެ އަލި ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ދުނިޔެއަށް "ނުފެންނަ ފަރާތެވެ".
- ކުރިއަށް އޮތް ޖައްވީ ދަތުރުތަކަށް ލިބޭ ކުރިއެރުން: މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ހަނދުގައި އިންސާނުން ގާއިމުވުމަށާއި، ހަނދުން މައުދަންތައް ނެގުމަށް ކުރާ ދިރާސާތަކަށް ބޮޑު އެހީއަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
