ދުފުމުގެ ސިއްރު ނުރައްކާތައް: ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އާންމުވެފައިވާ މި އާދައިގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ސައިންޓިފިކް އަދި ޞިއްޙީ ހަޤީޤަތްތައް!
ދުފުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާއި އިޖުތިމާޢީ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ފުންމިންވަރާ ގުޅިފައިވާ އެއް އާދައެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އާންމުކޮށް ދުފުމަށް ބޭނުންކުރާ ފުވަކަކީ (އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ބެޓެލް ނަޓް ނުވަތަ އެރެކާ ނަޓްގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ މި އޮށް) ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގެ މީހުން ގިނައިން ބޭނުންކުރާ އެއް އެއްޗެވެ. ނަމަވެސް، ޒަމާނީ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މި އާދައިގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި، މިއަށް ދެވިހިފުމުގެ ބާރު ވަރަށް ބޮޑުކަމެވެ.
ދުނިޔޭގައި ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ މަޝްހޫރު މާއްދާ
ސައިންޓިފިކް އަދި ޞިއްޙީ ދިރާސާތަކުން ހާމަވާގޮތުގައި، ނިކޮޓީން (ސިގިރޭޓް)، ބަނގުރާ، އަދި ކެފެއިން (ކޮފީ/ސައި) އަށްފަހު، ދުނިޔޭގައި މީހުން އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކުރާ އަދި ނަފްސާނީގޮތުން އަސަރުކުރުވާ އެއް މާއްދާއަކީ (Psychoactive Substance) ފުވަކުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާތަކެވެ. ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ޒަމާނުއްސުރެ މެހުމާންދާރީ އަދާކުރުމާއި، ރައްޓެހިންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރުމުގެ ތެރޭގައި ދުފުން ވެފައިވަނީ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮތް ކަމަކަށެވެ.
ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ "ފީލް-ގުޑް" އާއި ދެވިހިފުމުގެ ސިއްރު
ދުފުމުން އިންސާނާއަށް ވަގުތީގޮތުން ހަކަތަ ލިބޭކަމާއި، ހޫނުވުމާއި، އަދި ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބޭކަމަށް އިހުސާސްވަނީ އޭގައި އެކުލެވޭ "އެރެކޮލިން" (Arecoline) ކިޔާ ޤުދުރަތީ މާއްދާއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ:
- ނިއުރޯޓްރރާންސްމިޓަރުތަކަށް ކުރާ އަސަރު: މި މާއްދާ ސިކުނޑިއަށް ވާސިލުވުމުން، އިންސާނާގެ ސިކުނޑީގައި އުފެދޭ ޑޯޕަމައިން (Dopamine) އަދި ސެރޮޓޮނިން (Serotonin) ފަދަ އުފާވެރިކަން ގެނެސްދޭ މާއްދާތައް ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ.
- ދެވިހިފުން (Addiction): ސިކުނޑި މިކަމަށް ހޭނި، ދުވަސްކޮޅަކުން މިކަމާ ނުލައި ނޫޅެވޭ ހިސާބަށް (Physical Dependence) ދެއެވެ. ދުފުން ހުއްޓާލުމުން ނަފްސާނީ މާޔޫސްކަމާއި، ހާސްކަމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުން ފަދަ ވިތުޑްރޯވަލް (Withdrawal) ގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ދިގު މުއްދަތުގެ ޞިއްޙީ ނުރައްކާތައް
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްޢިއްޔާ (WHO) އާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޞިއްޙީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި، ގަވާއިދުން ދުފުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ވަރަށް ގެއްލުންހުރި ކަމެކެވެ:
- އަނގައިގެ ބަލިތައް: ފުވަކުގައި ހުންނަ ޓެނިން އަދި އެހެނިހެން މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން އަނގަމަތި ހިކި، ދަތްތަކާއި ހިރުގެ ކުލަ ރަތްވެ ނުވަތަ ކަޅުވެގެންދެއެވެ. އަދި ދިގު މުއްދަތުގައި އަނގައިގެ ކެންސަރު (Oral Cancer) ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެގެންދެއެވެ.
- ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކަށް ކުރާ އަސަރު: ދުފުމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި ހިތުގެ ހިނގުން (Heart Rate) އަވަސްވެ، ދިގު މުއްދަތުގައި ހިތުގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުވެގެންދެއެވެ.
ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، ދިވެހި ސަގާފަތުގެ ތެރެއިން ފެންނަ މި އާދައަކީ، އޭގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ވަރުގަދަ ކެމިކަލް އަދި ބަޔޮލޮޖީގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ސިކުނޑިއަށާއި ހަށިގަނޑަށް ފުން އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ، ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
